Gra w Gombrowicza
Autor: Jerzy Jarzębski
Wydawnictwo: PIW 1982
Okładka: miękka
Stan: dobry, 514 stron.
Uwagi: nieznaczne zagięcie okładki, środek bez wad.
O książce
„Gra w Gombrowicza” to książka, która wprowadziła porządek do polskiego czytania Gombrowicza. Jarzębski nie streszcza i nie upraszcza, tylko pokazuje, że cała twórczość autora „Ferdydurke” opiera się na jednym mechanizmie – grze, w której uczestniczą wszyscy: pisarz, bohater, czytelnik i kultura. Gra nie jest tu metaforą, ale sposobem myślenia o świecie: człowiek istnieje tylko między innymi ludźmi, w układach, pozach, formach, które trzeba rozpoznawać i demaskować.
Jarzębski analizuje każdy z głównych tekstów Gombrowicza jak partię szachów – z regułami, ruchem, kontrruchem i błędem. „Ferdydurke” to laboratorium formy, „Pornografia” – doświadczenie pożądania, które staje się językiem, „Kosmos” – gra z sensem, który wymyka się w momencie, gdy próbujemy go uchwycić. Autor nie popada w akademicką abstrakcję. Łączy narzędzia strukturalizmu z intuicją czytelnika, który lubi, kiedy tekst stawia opór. Dzięki temu nawet najgęstsze partie analizy zachowują przejrzystość i rytm.
„Gra w Gombrowicza” nie jest tylko rozprawą filologiczną. To także komentarz do polskiej inteligencji, która przez lata próbowała uczynić z Gombrowicza moralistę lub proroka. Jarzębski przywraca mu ironię, śmiech i nieufność wobec powagi. Pokazuje, że jego bunt przeciw „Formie” nie był kaprysem, ale metodą obrony przed utratą siebie.
Polecamy
