Podania i legendy wileńskie
Autor: Władysław Zahorski
Wydawnictwo: Graf, 1991
Okładka: twarda z obwolutą
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
Podania i legendy wileńskie Władysława Zahorskiego to literacka kapsuła czasu – zbiór, w którym duch dawnego Wilna ożywa w opowieściach o cudach, zjawach i bohaterach sprzed wieków. Lekarz, historyk i kronikarz w jednej osobie, Zahorski spisał 44 podania, tworząc panoramę miasta, gdzie sacrum miesza się z codziennością, a historia przenika się z mitem. W jego narracji Bazyliszek, Twardowski, św. Kazimierz i duch Barbary Radziwiłłówny współistnieją z postaciami z kronik i przekazów ludowych, tworząc żywą mapę symboli Wilna.
Autor nie stylizuje się na bajarza – pisze językiem prostym, rzeczowym, ale pełnym szacunku dla źródła. Widać w tym rękę lekarza, który obserwuje, analizuje i dokumentuje, lecz nie odbiera opowieściom poetyckości. Zahorski nie tworzy nowych mitów, tylko ocala stare – z kronik Długosza, z podań przekazywanych ustnie po wsiach i zaułkach miasta. W jego legendach słychać wielogłos Kresów: chrześcijaństwo splata się z pogańskimi echem Perkunasa, a żydowskie podania spotykają się z litewską baśnią. Dzięki temu Wilno jawi się nie jako miasto jednej kultury, lecz wspólne dziedzictwo narodów.
Wydanie Grafu z 1991 roku, oparte na oryginale z 1925, przywraca ten zapomniany świat w czasie, gdy Kresy znów stawały się częścią polskiej pamięci. Dziś książka ma charakter niemal etnograficzny – to zapis świadomości ludzi, którzy wierzyli, że historia żyje pod brukiem ulic i w murach kościołów. Choć język Zahorskiego miejscami trąci archaizmem, jego opowieści zachowują rytm gawędy – są jak nocna rozmowa w starym Wilnie przy świecy, gdy za oknem szumi Wilia.