Czarna magia w XX wieku
Autor: Jose Luis Barcelo
Wydawnictwo: 4&F, 1993
Okładka: miękka
Stan: dobry minus
Uwagi: zagięcia okładki/rogów kart
O książce
„Czarna magia w XX wieku” José Luisa Barceló to książka, która dobrze oddaje ducha czasów, gdy okultyzm wchodził do masowej świadomości nie tylko jako moda, ale jako próba odpowiedzi na tęsknoty i lęki epoki. Autor nie tworzy traktatu naukowego — raczej mapę zjawisk, które wciąż krążyły na obrzeżach kultury, mimo że świat deklarował wiarę w naukę i technologię. Barceló prowadzi przez temat szeroko: od historycznych tropów, przez współczesne formy praktyk, aż po próby wyjaśnienia, dlaczego magia wciąż trwa, nawet w wieku atomu i komputera. Wychodzi mu z tego obraz świata, w którym tradycje, przesądy i rytuały nie znikają — tylko przybierają nowe formy.
Warto zwrócić uwagę na to, jak autor łączy materiał antropologiczny z obserwacją codziennych praktyk. Pisze o tym, jak magię rozumiano w różnych kulturach, ale zaraz potem schodzi na poziom przedmiotów i gestów: kadzidła, świece, amulety, mieszanki ziół, rytuały oczyszczające, zaklęcia miłosne, praktyki ochronne. Nie ma tu groteskowego tonu ani prób „odbrązawiania” wszystkiego na siłę — to raczej spojrzenie osoby, która dokumentuje żywe zjawisko, nie oceniając jego prawomocności. Ciekawie wypadają fragmenty o roślinach uważanych za „magiczne”, o numerach mających przypisywane znaczenia czy o praktykach wywodzących się z Indii, Afryki i Karaibów — autor traktuje je jako element kulturowej wymiany, a nie egzotyczną ciekawostkę.
Druga część książki ma charakter bardziej katalogowy, ale nie traci narracyjnego nerwu. Zestawienia demonów, bogów, ksiąg i rytualnych narzędzi tworzą coś w rodzaju miniaturowego kompendium wyobraźni magicznej XX wieku. To interesujące także dziś, bo pozwala zobaczyć, jak wyglądał krajobraz okultystyczny zanim internet wyrównał wszystkie tradycje do jednego poziomu. Barceló uchwycił moment przejściowy: czas, gdy magia była jeszcze praktyką przekazywaną personalnie, z historią i lokalnym kolorytem, a jednocześnie już zaczynała być globalnym zjawiskiem. Dzięki temu książka ma wartość nie tylko dla miłośników tematów ezoterycznych, ale też dla tych, którzy lubią patrzeć na kulturę od strony jej mroczniejszych odgałęzień.
