Polscy Medyceusze
Autor: Janusz Olkiewicz
Wydawnictwo: LSW 1985
Okładka: miękka
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
Polscy Medyceusze Janusza Olkiewicza to erudycyjna, a zarazem przystępna opowieść o rodzimych mecenasach sztuki – ludziach, którzy w epoce renesansu stali się polskimi odpowiednikami florenckich Medyceuszy. Autor, z wykształcenia historyk kultury, przedstawia ich nie jako abstrakcyjne postacie z podręczników, lecz jako realnych aktorów życia dworskiego, dyplomatów, biskupów i humanistów, którzy potrafili dostrzec, że siłą kraju jest nie tylko oręż, ale i sztuka. Już sam tytułowy pomost „od Mecenasa do Medyceusza” pokazuje zamiar autora – prześledzić, jak rzymska tradycja opieki nad artystami odżyła w polskim kontekście i nabrała własnych barw.
Książka prowadzi przez panoramę XVI-wiecznej Polski, od dworu Jagiellonów po środowiska humanistyczne Krakowa, Poznania i Wilna. Olkiewicz opisuje zarówno duchownych (Gamrat, Ciołek, Lubrański), jak i świeckich protektorów, którzy wspierali artystów, drukarzy i poetów – od Kallimacha po Kochanowskiego. Każdy rozdział to osobny szkic historyczny, pisany z pasją i dbałością o tło epoki. Autor potrafi łączyć fakty z anegdotą – pokazuje mecenat nie jako suchą instytucję, ale jako formę stylu życia, dowód ambicji i wyraz potrzeby uczestnictwa w europejskim obiegu kultury. W jego ujęciu polski renesans to nie naśladownictwo Włoch, lecz dialog: import idei i sztuki, który w połączeniu z rodzimą wrażliwością stworzył nową jakość.
Proza Olkiewicza ma tempo eseju – z jednej strony rzeczowa, z drugiej literacka. Nie brakuje w niej ironii i subtelnych komentarzy o zmienności losów artystów i możnych. Polscy Medyceusze to lektura, która łączy przyjemność czytania z rzetelną wiedzą; książka o tym, że mecenat był w Polsce czymś więcej niż modą – był świadectwem ambicji, wiary w kulturę i przekonania, że sztuka potrafi kształtować narody.