Nowe ruchy religijne
Autor: Cecilia Gatto Trocchi
Wydawnictwo: WAM, 2002
Okładka: miękka
Stan: bardzo dobry
Uwagi: brak
O książce
„Nowe ruchy religijne” Cecilii Gatto Trocchi to książka napisana z wyraźnie określonej pozycji: badaczki kultury, która nie ukrywa swojej nieufności wobec religijnej „oferty” późnego kapitalizmu. Autorka wchodzi w świat Hare Kryszna, scjentologów, rozmaitych odmian neohinduizmu, psychosekt czy ufologicznych objawień nie po to, by się nimi zachwycać, lecz by rozebrać je na czynniki pierwsze – doktrynalne, psychologiczne i organizacyjne. W przeciwieństwie do wielu suchych ujęć religioznawczych Trocchi opiera się nie tylko na literaturze, ale i na własnych wizytach w grupach, obserwacjach terenowych, rozmowach. To daje książce pewien „reporterski” nerw, choć język pozostaje dyscyplinowany i akademicki.
Nie jest to jednak neutralny katalog duchowych eksperymentów XX i XXI wieku. Autorka konsekwentnie rozmontowuje obietnice zbawienia, samorealizacji czy „poszerzania świadomości”, pokazując ich mechaniczne powiązanie z technikami wpływu społecznego: izolacją, kontrolą informacji, uzależnianiem ekonomicznym i emocjonalnym. Kiedy pisze o jodze czy tantryzmie, interesuje ją przede wszystkim zachodnia, zbanalizowana adaptacja – odklejona od tradycyjnych kontekstów, za to świetnie sprzedająca się w pakiecie z warsztatem, certyfikatem i „nową tożsamością”. Wątek New Age czy internetowych „kościołów” autorka traktuje jako laboratorium współczesnej duchowości: zjawiska z jednej strony groteskowe, z drugiej – niepokojąco skuteczne w zagospodarowywaniu ludzkiej samotności i lęku.
Książka należy do tej części literatury o sektach i ruchach alternatywnych, która nie udaje bezstronności. Trocchi bliżej do publicysty z solidnym warsztatem naukowym niż do chłodnego typologa fenomenów religijnych. Dla jednych będzie to zaleta – dostaną wyrazistą, krytyczną mapę współczesnych kultów, bez sentymentów i relatywizmu. Dla innych – wada, bo nowe ruchy religijne zostają tu z reguły sprowadzone do patologii, manipulacji i ideologicznych miraży. Jako część „Małej Biblioteki Religii” książka dobrze spełnia rolę ostrzegawczo-analitycznego przewodnika po marginesach (i zarazem przedmieściach) religijności nowoczesnej; kto szuka zrozumienia i empatii dla alternatywnych duchowości, znajdzie tu raczej trzeźwiący prysznic niż komfort.
Polecamy
