Poczet polskich bohaterów narodowych
Autor: Wojciech Iwańczak
Wydawnictwo: Buchmann, 2021
Okładka: twarda
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
W „Poczcie polskich bohaterów narodowych” nie chodzi o pomnikowość, lecz o porządek – historyczny, dydaktyczny, symboliczny. To książka, która nie próbuje nikogo wzruszyć ani zaskoczyć, ale też nie popada w szkolną nudę. Zespół autorów, z Wojciechem Iwańczakiem na czele, nie tworzy nowego kanonu, lecz układa znane postacie w narrację, która ma sens w kontekście edukacyjnym. Od Zawiszy Czarnego po Lecha Wałęsę – to przegląd figur, które w różnych epokach reprezentowały coś, co uznawano za „bohaterstwo”. Nie zawsze bez skazy, nie zawsze jednoznaczne, ale zawsze osadzone w konkretnym konflikcie, idei, momencie.
Struktura książki jest przejrzysta: każda postać dostaje swój rozdział, ilustrację, kalendarium i zwięzły komentarz. Nie ma tu miejsca na rozbudowane analizy, ale też nie ma hagiografii. Autorzy starają się pokazać, że bohater to nie tylko wojownik, ale też polityk, naukowiec, kobieta z karabinem, pianista z misją. Wybór postaci bywa dyskusyjny – Waryński jako bohater narodowy może budzić pytania – ale to właśnie w tym tkwi wartość tej publikacji: nie udaje, że historia jest czarno-biała. Podejście synoptyczne, oparte na źródłach i pamiętnikach, pozwala uniknąć banału, choć nie zawsze daje miejsce na głębsze interpretacje.
Na tle innych pocztów – królewskich, literackich, wojskowych – ten wyróżnia się próbą inkluzji. Są tu kobiety, są cywile, są postacie z różnych warstw społecznych. Nie ma tu wyrafinowanej narracji ani odkryć historiograficznych, ale jest porządna robota popularyzatorska. Książka sprawdza się jako pomoc dydaktyczna, jako punkt wyjścia do rozmowy o tym, czym jest bohaterstwo w polskiej tradycji. Nie aspiruje do bycia dziełem wybitnym – i dobrze. Jej siła leży w tym, że nie udaje więcej, niż jest: przystępnego przewodnika po polskiej pamięci historycznej.
