Byłem szefem wywiadu u naczelnego wodza
Autor: Tadeusz Modelski
Wydawnictwo: Bellona, 2009
Okładka: miękka
Stan: dobry
Uwagi: nieznaczne zaplamienie okładki, środek czysty
O książce
„Byłem szefem wywiadu u naczelnego wodza” to relacja Tadeusza Modelskiego – prawnika, ekonomisty i urzędnika II RP, który po wrześniu 1939 trafił do struktur wojskowych rządu polskiego na uchodźstwie. Jego droga zawodowa – od wiceprezydenta Warszawy, przez Wydział Prawny MSWojsk. w Paryżu i Londynie, aż po stanowisko szefa wywiadu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych – sprawia, że książka nie jest typowym wojennym wspomnieniem, tylko zapisem pracy administracyjno-wywiadowczej widzianej „od kuchni”. To spojrzenie człowieka, który siedział w centrum politycznego i organizacyjnego chaosu lat 1939–1943, w czasie narastających konfliktów między środowiskami emigracyjnymi, a zwłaszcza po katastrofie gibraltarskiej.
Główny walor tej publikacji to szerokość materiału. Modelski nie ogranicza się do opowieści o swoim stanowisku – książka zawiera rozdziały o broni V-1/V-2, bitwie o Monte Cassino, działaniach Brygady Karpackiej, 1. Dywizji Pancernej, udziale Polek w służbach pomocniczych, Powstaniu Warszawskim czy operacji „Market Garden”. Jest też obszerny materiał o polskiej Enigmie oraz wkładzie Polaków w technologię aliantów. To mieszanka pamiętnika, komentarza historycznego i syntetycznego przeglądu faktów – z wyraźnym akcentem na polskie osiągnięcia i często marginalizowaną rolę emigracji w wysiłku wojennym.
Ostatnia część książki to dokumenty i komentarze polityczne: deklaracja rządu polskiego z lutego 1945, nota Raczyńskiego, oraz obserwacje Modelskiego z okresu, kiedy – już po wojnie – przyglądał się z UK rozpadowi polskiej pozycji międzynarodowej. Widać w tym ton człowieka, który przeżył kilka zmian systemowych, ale nie zrezygnował z dokumentowania roli Polaków w alianckim zwycięstwie. Książka jest więc bardziej zestawem świadectw i interpretacji niż klasycznym pamiętnikiem; dla czytelnika zainteresowanego II wojną, emigracją i strukturami wywiadu to solidny materiał, a dla reszty – czytelny przegląd tego, jak wyglądały kulisy polskiej polityki wojennej poza krajem.