Filozofia przypadku | komplet
Autor: Stanisław Lem
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie 1988
Okładka: twarda
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
W tej książce Lem nie analizuje literatury – on ją demontuje, jak mechanik rozbierający maszynę, żeby sprawdzić, czy w środku naprawdę siedzi duch. Filozofia przypadku to traktat o granicach poznania i o tym, jak bardzo dzieło literackie przypomina układ probabilistyczny: coś pomiędzy chaosem a porządkiem. Lem nie wierzy w istnienie „znaczenia”, które można odczytać raz na zawsze – tekst jest dla niego systemem informacji, którego sens zależy od statystycznej gry pomiędzy autorem, strukturą i czytelnikiem. Przypadek nie jest tu błędem – to warunek istnienia sztuki.
W tomie pierwszym buduje teoretyczny model literatury: stosuje wzory z teorii informacji Shannona, mówi o entropii, redundancji, o równowadze między przewidywalnością a zaskoczeniem. W drugim tomie pokazuje, jak ten model działa w praktyce, analizując m.in. Joyce’a, Kafkę, Prousta i własne Solaris. Dla Lema każde arcydzieło to system, który balansuje na krawędzi szumu – generuje znaczenie tylko dlatego, że nie jest doskonały. To my, czytelnicy, dopowiadamy resztę, kompensując chaos interpretacją.
Po latach Filozofia przypadku pozostaje jednym z najoryginalniejszych tekstów teoretycznych XX wieku. Lem, z typową dla siebie ironią, łączy precyzję inżyniera z pesymizmem filozofa: nie wierzy w absolutną wiedzę, ale pokazuje, że przypadek można opisać z matematyczną dokładnością. To nie książka o literaturze, lecz o ludzkim umyśle, który usiłuje w chaosie zobaczyć wzór – i czasem mu się to udaje.
Polecamy
