Pamiętniki synowca Stanisława Augusta
Autor: Stanisław Poniatowski
Wydawnictwo: PAX 1979
Okładka: twarda z obwolutą
Stan: dobry/dobry plus
Uwagi: brak
O książce
„Pamiętniki synowca Stanisława Augusta” to zapis losów księcia Stanisława Poniatowskiego, bratanka ostatniego króla Polski, a zarazem świadka i uczestnika wydarzeń, które doprowadziły do upadku Rzeczypospolitej. Spisane po francusku we Włoszech, po III rozbiorze, wspomnienia ukazują drogę autora od dworskiej młodości i kariery dyplomatycznej w cieniu stryja po gorzką emigrację w Rzymie i Wenecji.
Poniatowski prowadzi czytelnika przez kulisy polskiej polityki drugiej połowy XVIII wieku: od elekcji i koronacji Stanisława Augusta, przez intrygi Czartoryskich i rywalizację z Rosją, aż po dramat Sejmu Czteroletniego i kolejne rozbiory. Szczególnie zajmujące są opisy wydarzeń z lat 1792–1795 – wojny z Rosją, konfederacji targowickiej, insurekcji kościuszkowskiej – przedstawione z perspektywy lojalisty królewskiego, który wbrew opinii publicznej broni reform i próbuje mediować między zwaśnionymi stronami.
Choć tekst ma charakter autobiograficzny i bywa subiektywny, to jednocześnie jest cennym źródłem historycznym: pełnym anegdot o postaciach epoki (Kościuszko, Hugo Kołłątaj, Katarzyna II), refleksji nad etyką władzy i krytyki anarchii szlacheckiej. Pamiętniki kończą się tonem rezygnacji – autor opisuje los wygnańca, który, choć nazwany następcą tronu w testamencie stryja, spędza resztę życia w zapomnieniu.