Zdzisław Zblewski - Leksykon PRL-u
18,00
PLN
Dekabryści a Polska
Autor: Leon Baumgarten
Wydawnictwo: Książka i Wiedza 1952
Okładka: miękka
Stan: dobry
Uwagi: nieznaczne przebarwienia oprawy
O książce
„Dekabryści a Polska” Leona Baumgartena to praca, która wymyka się prostym klasyfikacjom — łączy cechy studium historycznego, analizy idei politycznych i rekonstrukcji mentalności wczesnych rewolucjonistów. Baumgarten przygląda się złożonym relacjom między rosyjskim ruchem dekabrystów a polskim obozem niepodległościowym w czasach Królestwa Kongresowego. W jego ujęciu dekabryzm to nie tylko bunt szlachty przeciw caratowi, lecz także próba przeszczepienia na grunt rosyjski idei wolności, konstytucjonalizmu i europejskiego republikanizmu, w których Polacy mieli widziani być jako naturalni sojusznicy.
Autor rekonstruuje klimat epoki: krążące po Europie echa rewolucji francuskiej, rozczarowanie napoleońskimi mirażami, a także intelektualne fermenty wśród oficerów i inteligencji. Spis treści zdradza układ przemyślany jak partytura — od tajnych stowarzyszeń Królestwa Polskiego po współpracę Towarzystwa Patriotycznego z Towarzystwem Południowym dekabrystów. Baumgarten pokazuje, jak utopie i manifesty polityczne, spisywane w dymie świec i szeptem przenoszone przez granice, nabierały kształtu w realiach carskiego terroru. Polska, dla dekabrystów, była zarazem symbolem wolności i przestrogą przed jej utratą.
Choć książka powstała w duchu powojennej historiografii marksistowskiej, Baumgarten zachowuje historyczny kunszt i rzetelność. Nie moralizuje, lecz analizuje — bada język, dokumenty, korespondencję. W tle pobrzmiewa ton melancholii: dekabryści przegrali, lecz ich ideał „wspólnej sprawy” Polaków i Rosjan przeciw despotyzmowi okazał się jednym z ostatnich momentów, gdy oba narody patrzyły w tym samym kierunku. Dla czytelnika dziś to świadectwo czasów, gdy wiara w postęp i braterstwo narodów była jeszcze warta ryzyka życia.
Polecamy
