Jak modyfikować własne zachowania
Autor: Stanisław Mika
Wydawnictwo: PWN, 1987
Okładka: miękka
Stan: dobry
Uwagi: brak
O książce
„Jak modyfikować własne zachowania” to typowy produkt drugiej połowy lat 80., kiedy polska psychologia zaczynała na poważnie przenosić na grunt krajowy dorobek behawioryzmu i teorii uczenia. Stanisław Mika robi to wyjątkowo klarownie: nie udaje, że pisze dzieło rewolucyjne, tylko porządkuje to, co wówczas stanowiło nowoczesne podejście do pracy nad sobą. Widać w tym myślenie naukowca, który nie lekceważy czytelnika — tłumaczy, ale nie spłaszcza. I to czyni książkę ciekawą także dziś, bo w czasach, zanim „samodoskonalenie” zamieniło się w marketingowe slogany, miało ono jeszcze zakorzenienie w badaniach, nie w obietnicach.
Najbardziej charakterystyczny element tego poradnika to jego praktyczna architektura: Mika buduje przejrzysty program wprowadzania zmian, rozpisany na konkretne dni, zadania i kryteria oceny. Nie ma tu haseł o „motywacji” czy „mocy pozytywnego myślenia” — jest praca na bodźcach, wzmocnieniach, różnicowaniu zachowań. Autor traktuje zachowanie jak system, który można korygować poprzez precyzyjne ingerencje. Dlatego obok klasycznych modułów pojawiają się rozdziały dotyczące jedzenia, studiowania czy asertywności: behawiorysta widzi we wszystkich tych obszarach to samo — wzorce, które można utrwalić lub wygasić, jeśli wie się jak.
To, co dziś może zaskakiwać, to rzetelność, z jaką Mika wprowadza czytelnika w podstawy teorii uczenia. Tekst nie zakłada, że odbiorca wszystko wie, ale też nie infantylizuje. W efekcie ta książka nie starzeje się tak szybko jak poradniki oparte na modach — jej fundamenty są po prostu solidne. Dla współczesnego czytelnika to również ciekawy dokument epoki: moment, w którym polska psychologia przestaje być wyłącznie humanistyczna i otwiera się na precyzję eksperymentu. „Jak modyfikować własne zachowania” to właśnie zapis tego przejścia — i dlatego nadal daje się czytać nie jako ciekawostkę, lecz jako narzędzie.
