Stanisław Żółkiewski
Autor: Leszek Podhorodecki
Wydawnictwo: LSW, 1988
Okładka: twarda z obwolutą
Stan: dobry
Uwagi: brak
O książce
Biografia Stanisława Żółkiewskiego w ujęciu Leszka Podhorodeckiego to przykład rzetelnego pisarstwa historycznego, które nie popada w hagiografię, a jednocześnie oddaje rangę bohatera. Autor kreśli obraz hetmana jako postaci tragicznej – wielkiego wodza i reformatora, który potrafił odnosić błyskotliwe zwycięstwa, lecz przegrał z ustrojem i politycznymi intrygami własnego państwa. Żółkiewski jawi się tu jako człowiek rozdarty między lojalnością wobec Rzeczypospolitej a świadomością jej słabości: sejmowych liberów, magnackich klik, braku konsekwencji w polityce zagranicznej.
Centralnym punktem narracji jest bitwa pod Kłuszynem – przykład geniuszu taktycznego, w którym niewielka armia husarii pokonała wielokrotnie liczniejszego przeciwnika. Podhorodecki nie traktuje jednak triumfu jak legendy husarskiej, lecz jako świadectwo determinacji dowódcy i dyscypliny wojska. Równie ważne są rozdziały o kanclerstwie: Żółkiewski jako urzędnik i reformator walczący z korupcją i anarchią. Jego śmierć pod Cecorą, odrzucenie szansy ucieczki i decyzja, by zginąć na polu bitwy, wpisują go w tradycję heroizmu, który ma w sobie tyle samo patosu, co gorzkiej rezygnacji.
Podhorodecki korzysta z pamiętników hetmana i źródeł archiwalnych, dzięki czemu książka zyskuje wiarygodność i osadza Żółkiewskiego w realiach epoki. To portret nie tyle rycerskiego mitu, co męża stanu, którego los dowodzi, że nawet największy talent wojskowy nie ocali kraju, jeśli zabraknie mu politycznej jedności.
