Historia i polityka
Autor: Andrzej Nowak
Wydawnictwo: Biały Kruk, 2016
Okładka: twarda z obwolutą
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
„Historia i polityka” Andrzeja Nowaka to książka, która nie pozostawia miejsca na obojętność. To nie akademicki wykład, lecz intelektualny manifest historyka, dla którego pamięć narodowa jest polem walki – nie z przeszłością, lecz o przeszłość. Nowak, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i jeden z głównych architektów współczesnej polskiej polityki historycznej, łączy w tym tomie eseje i wykłady publikowane w latach 2010–2016. Każdy z nich uderza w ten sam rytm: historia to nie zbiór dat, lecz narzędzie kształtowania wspólnoty. Bez niej naród – jak pisze – „staje się łatwym łupem cudzych narracji”.
Autor zestawia doświadczenie XX wieku – rozbiory, komunizm, transformację – z aktualną geopolityką. Polska jawi się w jego analizie jako „cywilizacja graniczna” między Wschodem a Zachodem, której tożsamość wciąż definiują Rosja i Niemcy. W tym kontekście polityka historyczna nie jest dla niego propagandą, lecz formą obrony przed zapomnieniem i manipulacją. Nowak nie ukrywa emocji, ale jego argumentacja ma solidne podstawy źródłowe – sięga po pamiętniki, dokumenty dyplomatyczne, a nawet współczesne raporty europejskie. Portrety Piłsudskiego, Dmowskiego, Becka czy Kaczyńskiego w jego ujęciu nie tworzą panteonu, lecz galerię postaw wobec losu – od idealizmu po tragizm.
To książka o napięciu między historią jako nauką a historią jako obowiązkiem. Dla jednych będzie to lektura inspirująca, dla innych – zbyt ideowa, ale trudno odmówić jej pasji i spójności. Nowak pisze jak ktoś, kto wierzy, że słowo może jeszcze coś znaczyć. „Historia i polityka” to zarazem ostrzeżenie, i apel – by nie pozwolić, by historia została komuś oddana w dzierżawę. Dla czytelnika świadomego, niekoniecznie zgodnego – ale zawsze zainteresowanego sensem polskiej pamięci.