Tomasz Stryjek - Jakiej przeszłości potrzebuje przyszłość | historia Ukrainy

Jakiej przeszłości potrzebuje przyszłość
Interpretacje dziejów narodowych w historiografii i debacie publicznej na Ukrainie 1991-2004
Autor: Tomasz Stryjek 

Wydawnictwo: Rytm
Okładka: twarda 
Stan: dobry plus
Uwagi: brak

O książce

Tomasz Stryjek napisał książkę, która z pozoru wygląda jak specjalistyczne opracowanie historiograficzne, ale w rzeczywistości dotyka problemu znacznie szerszego: w jaki sposób społeczeństwo buduje własną opowieść o przeszłości i dlaczego ta opowieść staje się elementem polityki. Autor nie analizuje samych dziejów Ukrainy, lecz spory o ich interpretację po uzyskaniu niepodległości w 1991 roku. Interesuje go moment, w którym historycy, publicyści i politycy zaczęli na nowo definiować odpowiedź na pytanie, czym właściwie jest Ukraina jako wspólnota historyczna i narodowa. Już sam tytuł sugeruje kierunek rozważań: przeszłość nie jest tu zamkniętym archiwum faktów, lecz zasobem wykorzystywanym do budowania wizji przyszłości.

Stryjek porusza się jednocześnie po kilku poziomach refleksji. Z jednej strony omawia najważniejsze nurty ukraińskiej historiografii po rozpadzie ZSRR, pokazując różnice między podejściem narodowym, postradzieckim, modernizacyjnym czy kulturowym. Z drugiej prowadzi rozbudowaną dyskusję teoretyczną dotyczącą samego pojęcia narodu, pamięci zbiorowej, mitów historycznych i roli historyka we współczesnym społeczeństwie. Dzięki temu książka wykracza poza ukraiński kontekst i staje się interesującym studium mechanizmów obecnych w wielu krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Autor pokazuje, że spory o historię rzadko dotyczą wyłącznie przeszłości — znacznie częściej są sporami o legitymizację współczesnych projektów politycznych, kulturowych i społecznych.

Szczególną wartością tej publikacji jest ogromna baza źródłowa oraz próba uporządkowania debat, które w pierwszych latach niepodległości Ukrainy miały często charakter bardzo emocjonalny. Książka obejmuje okres do 2004 roku, a więc kończy się tuż przed Pomarańczową Rewolucją, dzięki czemu stanowi cenne świadectwo intelektualnych fundamentów późniejszych przemian. Współczesny czytelnik znajdzie tu wiele wątków, które z perspektywy wydarzeń ostatnich dwóch dekad nabrały dodatkowego znaczenia. To praca akademicka w najlepszym znaczeniu tego słowa: obszerna, wymagająca skupienia, ale pozwalająca zrozumieć, jak historia staje się narzędziem