Pakt Piłsudski - Lenin
Autor: Piotr Zychowicz
Wydawnictwo: Rebis, 2015
Okładka: miękka
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
Zychowicz w tej książce robi to, co potrafi najlepiej — prowokuje, drażni i zmusza do myślenia o świętych krowach polskiej historii. Tym razem bierze na cel Józefa Piłsudskiego i stawia tezę, że jego decyzje z lat 1919–1921 uratowały bolszewizm, który potem zniszczył pół Europy. Według autora Piłsudski popełnił dwa grzechy strategiczne: nie wsparł białych generałów walczących z Leninem, a po zwycięstwie nad Armią Czerwoną nie ruszył na Moskwę. Zamiast pogrzebać komunizm w zarodku, zawarł z nim nieformalny „pakt”, licząc, że osłabiona Rosja bolszewicka będzie lepszym sąsiadem niż carskie imperium. Zychowicz twierdzi, że ten błąd kosztował świat Stalina, Hitlera i II wojnę światową.
To książka napisana językiem publicysty, nie archiwisty. Zychowicz nie ukrywa emocji — pisze jak prokurator oskarżający mit za zdradę racji stanu. Cytuje pamiętniki, raporty i wspomnienia, ale zawsze w służbie tezy. Styl jest cięty, potoczny, z narracyjnym rozmachem i zamiłowaniem do kontrfaktycznych wizji („defilada Wojska Polskiego i armii Denikina na Placu Czerwonym”). Dla jednych to bluźnierstwo wobec legendy Piłsudskiego, dla innych — długo oczekiwane przewietrzenie narodowego mitu.
Zychowicz konsekwentnie uprawia historię jako polemika — nie rekonstruuje przeszłości, lecz spiera się o nią. Pakt Piłsudski–Lenin to trzecia odsłona jego serii o „utraconych szansach”, obok Paktu Ribbentrop–Beck i Obłędu ’44. To książka dla tych, którzy wolą ryzykowną hipotezę od szkolnej legendy. Nawet jeśli autor chwilami przesadza, trudno mu odmówić odwagi i literackiego temperamentu.