Oczy szeroko otwarte. Strategia Polski na czas wojny światowej
Autor: Jacek Bartosiak
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie, 2025
Okładka: twarda
Stan: bardzo dobry
Uwagi: brak
O książce
„Oczy szeroko otwarte” to Bartosiak w wersji najbardziej „twardej” — bez mesjanizmu, bez kruchej wiary w sojusze, bez mrzonek o stabilnym porządku międzynarodowym. Autor zakłada, że od 2018 roku trwa wojna systemowa na poziomie globalnym i że Polska nie ma komfortu siedzenia w drugim rzędzie. Książka jest bardziej diagnozą niż prognozą: opisuje rozpad starego ładu i mnożące się punkty zapalne, ale przede wszystkim pokazuje, dlaczego Polska musi zacząć myśleć strategicznie zanim sytuacja wymusi działania reaktywne. Kluczowy w tej publikacji nie jest strach przed wojną, tylko brutalna świadomość, że stary świat się skończył, a nowy jeszcze nie powstał.
Najciekawsze są dwie konkurencyjne strategie, które Bartosiak rozpisuje – „postulatywna” i „trzeźwa”. Ta pierwsza pokazuje, co moglibyśmy zrobić, gdyby państwo działało jak sprawny organizm polityczny. Druga — znacznie bliższa realiom — zakłada ograniczenia polskiej administracji, klasy politycznej i kultury strategicznej. W obu wariantach autor rozbija polskie złudzenia: że Europa da nam bezpieczeństwo, że USA będą zawsze obecne, że Niemcy lub Rosja zmienią swoje modele myślenia. To nie jest książka o „szansach”, tylko o kosztach błędnych założeń, które Polska powtarza od dekad. Bartosiak rozpisuje scenariusze zależnie od zachowania USA: aktywne wsparcie, offshore balancing lub stopniowe wycofanie — i każdy z nich wymaga od Polski innych ruchów.
Największą zaletą tej książki jest konsekwencja: Bartosiak nie pudruje ani nie pociesza. Pisze językiem gęstym, hermetycznym, czasem męczącym — ale to wynika z natury tematu. Jest tu chłodna analiza systemowa, wnioski oparte na geostrategii, a nie na emocjach, oraz jasne przesłanie: Polska ma przed sobą niewygodny zestaw decyzji i żadna z nich nie będzie tania. To nie jest lektura dla osób szukających wizji „Polski jako lidera regionu”. To książka dla tych, którzy chcą rozumieć, co się stanie, jeśli nic nie zrobimy — i co możemy zrobić, żeby nie zejść z planszy między Berlinem, Moskwą i Waszyngtonem. Bartosiak zostawia czytelnika z prostą myślą: strategia jest albo świadomym wyborem, albo wypadkową cudzych decyzji. I tylko ta pierwsza daje nam szansę przetrwać.
Polecamy
