Razem budujemy socjalizm
Redakcja: Musiał Filip
Wydawnictwo: Ośrodek Myśli Politycznej, 2017
Okładka: miękka
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
W tomie „Razem budujemy socjalizm” spotyka się cała plejada autorów IPN-owskich, którzy próbują uchwycić specyfikę PRL-u nie jako wytartej kliszy politycznej, lecz jako codziennej praktyki systemu, w którym aparat państwa przenikał każdy poziom życia. To zbiór tekstów mocno zakorzenionych w źródłach archiwalnych, dzięki czemu opisywaną rzeczywistość czuć tu bardziej „od środka” niż w wielu pracach syntetycznych. Autorzy są wyraźnie zainteresowani mechanizmami: jak się projektuje społeczną inżynierię, jak się ustawia elity, jak działa propaganda, kiedy jej twórcy zbyt wierzą we własny przekaz.
Tom nie udaje jednolitego studium — bliżej mu do mozaiki tematów, które razem tworzą portret państwa funkcjonującego na zasadzie nieustannego podbijania stawki. Jedne teksty skupiają się na warstwie ideologicznej i językowej, inne obserwują terenowe konsekwencje polityki: od reform rolnych po rozgrywki wewnątrz partyjnych struktur. Cenne jest to, że autorzy nie próbują układać PRL-u wyłącznie z głośnych wydarzeń. Interesują ich sytuacje pozornie marginalne, w których najlepiej widać sposób myślenia władzy — od codziennych decyzji funkcjonariuszy po małe strategie przetrwania w cieniu państwowego nadzoru.
W praktyce tom działa jak luźna antologia mikroportretów epoki: pełna przykładów, dokumentów, fragmentów relacji, które nadają całości surowy rys. To książka przede wszystkim dla osób, które chcą zobaczyć PRL nie jako debatę ideologiczną, ale jako konkretny mechanizm — niedoskonały, chaotyczny, czasem groteskowy, lecz zawsze skuteczny w utrzymaniu dominacji. Dla czytelnika przyzwyczajonego do prac przekrojowych to ciekawa zmiana perspektywy: nie wielka struktura, lecz gęstwina lokalnych historii, w których odbija się logika systemu.