Wolność - państwo - Kościół
Autor: Ernst-Wolfgang Bockenforde
Wprowadzenie: ks. Józef Tischer
Wydawnictwo: Znak 1994
Okładka: miękka
Stan: dobry
Uwagi: niewielkie otarcia/zagięcia okładki.
O książce
Niełatwo dziś znaleźć książkę, która z taką precyzją i spokojem potrafi rozebrać na czynniki pierwsze napięcia między religią a polityką, nie popadając przy tym ani w apologetykę, ani w polemikę. Böckenförde, sędzia niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego i zarazem katolik, nie próbuje pogodzić ognia z wodą – raczej pokazuje, że nowoczesne państwo demokratyczne to konstrukcja oparta na ryzykownym założeniu: że wolność może istnieć bez religijnej legitymizacji, ale nie bez etycznego fundamentu. To właśnie jego słynny paradoks – państwo liberalne żyje dzięki wartościom, których samo nie może zagwarantować – stanowi oś tej książki.
Eseje zebrane w tomie „Wolność – państwo – Kościół” nie są jednorodne ani stylistycznie, ani tematycznie. Od analizy niemieckiego katolicyzmu w 1933 roku, przez refleksje nad dokumentami Soboru Watykańskiego II, po rozważania o teorii polityki i teologii politycznej – Böckenförde porusza się swobodnie między historią, filozofią prawa i teologią. Jego styl jest erudycyjny, ale nie hermetyczny; pisze z myślą o czytelniku, który nie musi być specjalistą, ale powinien być gotów na intelektualny wysiłek. Wprowadzenie ks. Józefa Tischnera, zatytułowane „Prawda i godność”, nie tylko porządkuje teksty, ale też nadaje im wymiar personalistyczny – przypomina, że za każdą teorią stoi człowiek, a za każdą instytucją – sumienie.
W kontekście polskim, książka ukazała się w momencie szczególnym: tuż po podpisaniu konkordatu, w czasie, gdy III RP dopiero uczyła się, jak wygląda świeckość w praktyce. Böckenförde nie daje gotowych recept, ale jego diagnozy są zaskakująco aktualne. Pokazuje, że sekularyzacja nie musi oznaczać wrogości wobec religii – może być przestrzenią dialogu, pod warunkiem że obie strony uznają swoje granice. Kościół nie powinien rządzić, ale też nie powinien milczeć. Państwo nie powinno faworyzować, ale też nie powinno ignorować. To książka dla tych, którzy nie boją się myśleć o wolności jako o zadaniu, a nie tylko o prawie.
Polecamy
