Oława królewiczów Sobieskich
Autor: Wanda Roszkowska
Wydawnictwo: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wrocław, 1984
Okładka: miekka
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
„Oława królewiczów Sobieskich” to jedna z tych książek, które na półce wyglądają niepozornie – miękka okładka z serii „Wiedza o Ziemi Naszej” – a w środku okazują się całkiem wyrafinowanym ćwiczeniem z mikrohistorii. Roszkowska bierze na warsztat nie tyle „chlubne dzieje rodu Sobieskich”, ile raczej ich późniejsze, mniej efektowne echo: losy królewiczów po Janie III, związanych z Oławą i Śląskiem. Zamiast wielkich bitew mamy tu codzienność egzystencji dynastii niejako „na uboczu” – z rozgrywkami majątkowymi, próbami zachowania prestiżu i z cichą, ale konsekwentną obecnością w pejzażu lokalnym. Oława nie jest tłem – jest równorzędnym bohaterem, miejscem, w którym wielka polityka stopniowo osiada w formie pałaców, fundacji i drobnych gestów mecenatu.
Roszkowska pisze typowym dla dobrego PRL-owskiego popularnonaukowego stylu Ossolineum: bez popisów, ale z solidnym przygotowaniem źródłowym, które momentami aż prosi się, by wyciągnąć pod spodem „poważniejszą” monografię. Interesujące jest to, jak autorka rozgrywa napięcie między biografią a topografią: królewicze Sobiescy są tu pokazani jako ludzie uwikłani w sieć europejskich powiązań dynastycznych, a zarazem jako bardzo konkretni właściciele dóbr oławskich, gospodarze świątyń, fundatorzy dzieł sztuki. Tego typu narracja znakomicie nadaje się dla czytelnika, który ma już w głowie kanoniczny obraz Jana III spod Wiednia i chce zobaczyć, co się dzieje z dynastią, gdy gasną fajerwerki zwycięstw, a zaczyna się proza zarządzania majątkiem i nazwiskiem.
Znaczenie tej książki najlepiej widać z perspektywy historii regionalnej. Dla badacza Oławy to użyteczny przewodnik po genealogii, ikonografii i lokalnych tradycjach związanych z Sobieskimi; dla czytelnika przyzwyczajonego do „wielkiej” historii – przyjemne zaskoczenie, jak wiele z dziejów Rzeczypospolitej odbija się w jednym, wydawałoby się peryferyjnym mieście. „Oława królewiczów Sobieskich” pełni dziś funkcję trochę paradoksalną: to książka z epoki, gdy historię lokalną traktowano jako narzędzie budowania „przywiązania do ziemi”, a jednocześnie na tyle rzetelna i pozbawiona nachalnej dydaktyki, że nadal może być czytana jako porządne, elegancko napisane wprowadzenie do dziejów zarówno rodu, jak i miejsca – dobra lektura dla genealogów, regionalistów i wszystkich, którym Sobieski kojarzy się z Wiedniem, ale już niekoniecznie z Oławą.
Polecamy
