Włodzimierz Michajłow - Przyrodnicze podstawy poglądu na świat

Przyrodnicze podstawy poglądu na świat
Redakcja: Włodzimierz Michajłow

Wydawnictwo: Biuro Wydawnicze Polskiego Radia, 1951
Okładka: miekka 
Stan: dobry
Uwagi: brak

O książce

„Przyrodnicze podstawy poglądu na świat” to typowy produkt swojej epoki, ale w najlepszym znaczeniu tego słowa. Mamy rok 1951, Polskie Radio pełni funkcję nie tylko rozrywkową, ale i wychowawczą, a wykłady Wszechnicy Radiowej mają ambicję wyprowadzenia „masowego słuchacza” z mgieł metafizyki na twardy grunt nauk przyrodniczych. Książka Michajłowa jest więc zapisem audycji, w których świat wyjaśnia się nie przez Objawienie, a przez biologię, fizykę i chemię, podane w sposób wystarczająco prosty, by zrozumiał je urzędnik, robotnik i nauczyciel z prowincji, a jednocześnie dość zdyscyplinowany, by nie raziło to ówczesnego profesora.

To nie jest suchy podręcznik, lecz rodzaj „kursu światopoglądu” w wydaniu popularnonaukowym: jak z faktów przyrodniczych wyprowadza się ogólne wnioski o człowieku, społeczeństwie, miejscu życia na Ziemi. Z perspektywy dzisiejszej widać tu zapewne całą mieszankę: wiarę w postęp naukowy, nieufność wobec religii jako konkurencyjnego źródła obrazu świata, a zarazem ów charakterystyczny dla powojennego etatu nauki dydaktyczny ton – cierpliwe przekonywanie, że „świat jest poznawalny, a przyroda nie potrzebuje nadprzyrodzonych wyjaśnień”. Forma wykładowa (w tle – mikrofon radiowy, nie katedra uniwersytecka) nadaje całości pewną miękkość: zamiast scholastycznych sporów mamy stopniowe „oswajanie” słuchacza z konsekwencjami myślenia przyrodniczego.

Jako artefakt kultury jest to książka ciekawsza, niż sugerowałby jej skromny, miękkookładkowy wygląd. Dla współczesnego czytelnika będzie zapewne mniej źródłem aktualnej wiedzy – ta zdążyła się zdezaktualizować – a bardziej dokumentem, jak w Polsce początku lat 50. próbowano budować świecki, „naukowy” pogląd na świat: przez radio, w masowym nakładzie, bez hermetycznego żargonu, lecz z wyraźną ambicją kształtowania sposobu myślenia.