Radek Kotarski - Nic bardziej mylnego

Nic bardziej mylnego
Autor: Radek Kotarski

Wydawnictwo: Altenberg, 2018
Okładka:  twarda 
Stan: dobry plus
Uwagi: brak

O książce

„Nic bardziej mylnego” Kotarskiego jest czymś w rodzaju elegancko wydanego gabinetu osobliwości – tyle że zamiast słoików z dziwadłami stoją tu wypchane po brzegi stereotypy. Autor wyciąga po kolei te najbardziej uklepane szkolne i popkulturowe „oczywistości” i z przyjemnością je rozmontowuje. Nie ma tu ciągłej narracji – to raczej kolekcja mini-esejów, w których każda historia zaczyna się od dobrze znanego zdania („Kolumb odkrył Amerykę”, „używamy tylko 10% mózgu”), by skończyć na – dla wielu czytelników – dość przykrej konstatacji, że przez lata karmiono nas uproszczeniem albo zwyczajną bzdurą.

Kotarski korzysta z tego, co współczesna popularyzacja nauki opanowała do perfekcji: gawędziarski ton, anegdota na otwarcie, żart na przełamanie, a potem nagle – bibliografia. Wbrew pozorom nie jest to tylko „śmieszna książka z faktami”; w tle pojawia się cicha lekcja metodologii: skąd wiemy, że to mit, jak sprawdzać źródła, dlaczego raz przyjęte opowieści tak niechętnie opuszczają podręczniki i głowy. Nie jest to Popper ani Kuhn w wydaniu akademickim, ale dla kogoś, kto wychował się na szkolnych „prawdach”, taki trening podejrzliwości wobec oczywistości bywa zdrowszy niż niejeden kurs logiki.

Na tle wielu podobnych pozycji z importu – w rodzaju anglosaskich „100 naukowych mitów” produkowanych seryjnie – książka wyróżnia się tym, że wchodzi również w lokalne legendy: polską historię, narodowe kompleksy, nasze dydaktyczne przyzwyczajenia. Niektórym czytelnikom może doskwierać lekko „youtubowy” nerw całości: błyskotliwie, szybko, czasem zbyt skrótowo jak na gust kogoś przyzwyczajonego do dłuższego wywodu. Ale w swojej kategorii – jako podręcznik pierwszego kontaktu z myśleniem krytycznym – „Nic bardziej mylnego” działa jak należy: po lekturze człowiek zaczyna nieco ostrożniej wierzyć w to, co „wszyscy wiedzą od zawsze”. A to w epoce memów i nagłówków jest wartość większa niż kolejne 58 ciekawostek.