Potwory
Autor: Simon Sebag Montefiore
Wydawnictwo: Świat Książki, 2010
Okładka: twarda
Stan: bardzo dobry
Uwagi: brak
O książce
Montefiore w „Potworach” robi coś, czego historycy deklaratywnie się wstydzą, a potajemnie lubią: układa galerię zbrodniarzy jak kolekcję osobliwości. 101 postaci, od Kaliguli po Escobara, przechodzi tu przed czytelnikiem nie w formie chłodnych biogramów, lecz krótkich, celnie skrojonych miniatur charakterologicznych. To nie jest książka o „ciemnych kartach historii”, tylko o tych ludziach, którzy te karty własnoręcznie zapisywali krwią – i czerpali z tego pewnego rodzaju, mówiąc brutalnie, satysfakcję.
Siłą Montefiorego nie jest oryginalność materiału – większość nazwisk znamy aż nazbyt dobrze – lecz sposób, w jaki zestawia ich w jednym tomie i ton, jakim do nich podchodzi. Autor nie udaje beznamiętnego kronikarza, ale też nie popada w tanią sensację: między zdaniami czuć doświadczenie biografa dyktatorów, który już wie, że granica między „wielkim władcą” a „potworem” bywa kwestią punktu widzenia i liczby anonimowych ofiar. Zwięzłość rozdziałów wymusza selekcję: zamiast rozbudowanych narracji dostajemy ostrą, czasem bezlitosną destylację motywacji, metod i skali zbrodni, w której anegdota bywa narzędziem demaskacji, a nie ozdobnikiem.
Jest w tym tomie pewna przewrotna lekcja: gdy czyta się obok siebie rzymskich cesarzy, rewolucjonistów, nazistowskich biurokratów i gangsterskich bossów, mit „inności” zła zaczyna się kruszyć. Montefiore pokazuje, że okrucieństwo ma mnóstwo kostiumów – od ideologii zbawienia ludzkości po cyniczny biznes – ale rdzeń pozostaje podobny: przekonanie o prawie do absolutnej władzy nad życiem innych. Dla kogoś, kto szuka systematycznej historii terroru, ta książka będzie zbyt fragmentaryczna; dla czytelnika lubiącego ostrą, erudycyjną panoramę ludzkiego zepsucia – będzie to niepokojąco wciągająca wędrówka po marginesach (i, niestety, centrum) dziejów.
Polecamy
