I zawsze śmierć, jej szybki krok
Autor: Reynaldo Gonzalez
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie, 1974
Okładka: miękka
Stan: dobry/dobry minus
Uwagi: otarcia okładki
O książce
„I zawsze śmierć, jej szybki krok” należy do tej odmiany prozy kubańskiej, która od początku zakłada, że rzeczywistość nie nadaje się do grzecznej realistycznej narracji. González nie tyle „opowiada historię represji”, ile ją rozszczepia: zamiast fabuły w klasycznym sensie mamy ciąg sytuacji – zatrzymań, przesłuchań, zniknięć – w których to, co najważniejsze, dzieje się między zdaniami. Strach jest tu wszechobecny, ale nie patetyczny; raczej lepki, codzienny, wślizgujący się w rozmowy, w drobne autocenzury, w sposób, w jaki bohaterowie patrzą na drzwi i okna. Śmierć, zgodnie z tytułem, nie jest finałem, ale stałym, krótkim, powracającym krokiem za plecami.
Tym, co odróżnia tę powieść od wielu „literackich akt oskarżenia systemu”, jest niechęć autora do prostych przeciwstawień. González pokazuje opresję jako mechanizm, w który wszyscy są wplątani: ofiary, funkcjonariusze, obserwatorzy. Moralność nie mieszka po żadnej ze stron – pojawia się chwilowo w jednostkowych decyzjach, w tchórzostwie, które nagle zmienia się w odwagę, i w odwadze, która okazuje się tylko inną formą egoizmu. W tym sensie książka jest bliższa Sartre’owskiemu „brakowi wyjścia” niż klasycznemu realizmowi zaangażowanemu, jaki serwowały państwowe oficyny obu bloków w latach 70. Rewolucja – przed czy po – jest tu raczej zmianą dekoracji niż odpowiedzią na fundamentalny problem przemocy.
