Gilbert Buti - Histoire des pirates et des corsaires | piractwo historia

Histoire des pirates et des corsaires
Autor: Gilbert Buti, Philippe Hrodej

Wydawnictwo: CNRS Éditions, 2016
Okładka: miękka 
Stan: dobry plus
Uwagi: brak

O książce

„Histoire des pirates et des corsaires : de l’Antiquité à nos jours” to książka, która zachowuje się wobec „pirackiej” tradycji mniej więcej tak, jak chłodny notariusz wobec dawno zmitologizowanego rodu. Buti i Hrodej biorą na warsztat figurę pirata – od antycznych rabusiów morskich po współczesnych Somalijczyków – i sprawdzają, co zostaje po odjęciu hollywoodzkiego pióropusza. W efekcie powstaje panorama nie romantyczna, lecz strukturalna: pirat jako funkcja systemu handlu, imperiów i szlaków morskich, a korsarz jako narzędzie polityki państwowej, legalna patologia wpisana w logikę wojen morskich. Morze Śródziemne, Karaiby, Ocean Indyjski czy Morze Chin Południowych nie są tu egzotycznymi sceneriami, tylko laboratoriami różnych modeli przemocy morskiej.

Siłą tej książki jest konsekwentne osadzenie piractwa w ekonomii i w socjologii wybrzeży, bez popadania w suchy rejestr dat. Widać, że Buti – znawca społeczeństw przybrzeżnych – i Hrodej – specjalista od handlu kolonialnego i flibustierów – wykorzystują swoje kompetencje jak dwa dobrze zgrane kaperskie okręty: jeden pilnuje, by nie zgubić struktur, drugi dba o empiryczny konkret. Piraci nie są tu jedynie marginesem, lecz czasem wręcz nieoficjalnym ramieniem gospodarki: rozbijają monopole, przesuwają granice stref wpływów, wymuszają zmiany w prawie morskim. Równie uważnie potraktowano korsarzy – tych „urzędowych piratów” – pokazując, jak wygodnie państwa posługiwały się nimi, by prowadzić wojnę bez wypowiedzenia wojny. Z lektury wyłania się więc nie tyle galeria barwnych indywidualności, ile atlas mechanizmów polityczno-handlowych.

Osobny, bardzo udany wątek stanowi analiza mitologii piractwa: od kronik i pamphletów po kino i popkulturę. Autorzy z pewną, nieco profesor­ską ironią rozliczają obraz pirata w zbiorowej wyobraźni – od brodatego demona mórz po sympatycznego rozbitka z Karaibów – pokazując, jak fantazja uporczywie wypiera niewygodne aspekty: brutalność, niewolnictwo, zwyczajną biedę. CNRS Éditions gwarantuje solidne opracowanie naukowe, ale objętość i ambicje tomu nie zamykają go w wieży z kości słoniowej: to raczej „wielka synteza” pisana dla czytelnika, który nie chce się już zadowalać klasycznym „yo-ho-ho”. Jeśli ktoś szuka pierwszej poważnej, globalnej historii piractwa i korsarstwa, która w jednym tomie łączy morza, epoki i dyskursy, trudno będzie znaleźć współcześnie bardziej kompletny port.