Nauczyciel: między ideałem a codziennością
Autor: Kazimierz Denek
Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji im. Mieszka I, Poznań, 2012
Okładka: miękka
Stan: dobry
Uwagi: brak
O książce
Kazimierz Denek w tej książce nie udaje, że można jeszcze mówić o zawodzie nauczyciela w tonie dziewiętnastowiecznej hagiografii. Tytułowe „między ideałem a codziennością” to nie poetycka figura, lecz dość trzeźwe rozpoznanie: zawód, który tradycyjnie obciążono misją moralną i cywilizacyjną, został wciśnięty w ramy polityki oświatowej po 1989 roku, z jej biurokracją, reformami „odgórnymi” i narastającym rozdźwiękiem między deklaracjami a realnymi warunkami pracy. Denek przygląda się temu z pozycji pedagoga, który zna zarówno uniwersyteckie katedry, jak i szkolne pokoje nauczycielskie – i nie ma złudzeń, że patos „powołania” wystarczy, by przykryć braki systemu.
Na tle typowych podręczników dydaktyki książka wypada bardziej jak osobisty bilans niż jak neutralne „opracowanie”. Autor łączy akademicką terminologię z tonem publicystycznym, chwilami niemal eseistycznym: diagnozuje deformacje kształcenia nauczycieli, rozlicza pozoranctwo doskonalenia zawodowego, tropi zanik refleksji etycznej w praktyce szkolnej. Zamiast kolejnej tabeli „kompetencji nauczyciela XXI wieku” dostajemy konsekwentne pytanie: czy szkoła po transformacji w ogóle pozostawia przestrzeń na formację człowieka, czy też sprowadza nauczyciela do roli urzędnika od realizacji podstawy programowej i „projektów unijnych”? W tym sensie Denek stoi bliżej Hały i Śliwerskiego niż standardowej literatury ministerialnej – bliżej krytycznej pedagogiki niż biurokratycznej nowomowy.
Z perspektywy praktyka książka może być momentami niewygodna, bo odmawia prostych pocieszeń. Zamiast mantry „wystarczy chcieć” pojawia się dość bezlitosna obserwacja, że heroizm jednostkowego nauczyciela ma ograniczone pole manewru, jeśli stoi wobec źle zaprojektowanego systemu. Jednocześnie Denek nie popada w ton lamentu: szkicuje kierunki reform, upomina się o przywrócenie powagi kategoriom takim jak autorytet, etos, wychowanie ku wartościom, ale bez ckliwej nostalgii za „dobrą starą szkołą”. To książka dla tych, którzy wolą usłyszeć, w jakim stopniu mit „nauczyciela–ideału” został skonsumowany przez codzienność, niż po raz kolejny przeczytać, że wszystko zależy od „kreatywności na lekcji”.
Polecamy
