Psychologia w działaniu
Opracowanie: Kazimierz Jankowski
Wydawnictwo: Czytelnik, 1981
Okładka: miękka
Stan: dobry
Uwagi: brak
O książce
„Psychologia w działaniu” to jeden z tych tomów z serii „Panorama”, które uchwyciły dość szczególny moment w historii polskiej humanistyki: kiedy do kraju zaczęły przesiąkać – przez sito cenzury, skrótów i wyborów – żywe nurty zachodniej myśli. Jankowski nie składa tu czytelnikowi hołdu ogólnikową „psychologią stosowaną”, lecz serwuje antologię tekstów ludzi, którzy w latach 60. i 70. realnie przestawiali tory praktyki psychologicznej: Rogers z jego „klientem” zamiast „pacjenta”, Perls z radykalnym gestaltem, Gibb z ideą zaufania i otwartej komunikacji w grupach, Holt z krytyką szkoły jako fabryki konformizmu. Sam dobór nazwisk zdradza ambicję: sprowadzić psychologię z wieży z kości słoniowej do sali terapeutycznej, klasy szkolnej i zwykłego biura.
Najciekawszy jest tu właśnie ów praktyczny nerw. Teksty nie są traktatami o „naturze człowieka”, tylko opisem konkretnych sytuacji: grupy terapeutyczne, warsztaty rozwoju, działania interwencyjne w społecznościach, pomoc ludziom bez diagnoz z podręcznika, ale z bardzo realnymi kryzysami – rozwodem, wypaleniem, konfliktem w pracy, problemami wychowawczymi. Rogersowska koncepcja relacji opartej na autentyczności i akceptacji, czy u Perlsa nacisk na „tu i teraz”, w kontekście wydania przez Czytelnika w 1981 roku miały w sobie coś niemal wywrotowego: oto proponuje się w oficjalnym obiegu kulturę rozmowy, kontaktu, odpowiedzialności za własne wybory, zamiast pedagogiki nakazu i hierarchii. Dla polskiego czytelnika tamtego czasu to była nie tylko psychologia, ale i podskórna lekcja innego modelu relacji społecznych.
Stylowo ten tom jest dość typowy dla dobrze skomponowanych antologii z tamtej epoki: solidny, rzeczowy wstęp Jankowskiego, który nie udaje neutralności, tylko ustawia książkę po stronie „psychologii w działaniu”, a nie akademickiej scholastyki; potem eseje pisane językiem zaskakująco klarownym, jak na psychologię – to w końcu autorzy przyzwyczajeni do gabinetu i sali warsztatowej, nie tylko do publikacji w czasopiśmie z impact factorem. Kto szuka technicznych szczegółów terapii, znajdzie tu raczej punkt wyjścia niż instrukcję obsługi; kto natomiast chce zrozumieć, skąd wzięły się dzisiejsze grupy rozwoju osobistego, poradnictwo psychologiczne czy edukacja humanistyczna – dostanie panoramę źródłowych tekstów, podaną w sposób, który do dziś nie trąci myszką tak bardzo, jak można by sądzić po dacie wydania i pożółkłej okładce.
Polecamy
