Klasycy Historiografii
Autor: Józef Feldman, Stanisław Leszczyński
Wydawnictwo: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1984
Okładka: twarda
Stan: dobry
Uwagi: brak
O książce
„Stanisław Leszczyński” Feldmana to ten typ biografii, który dziś wydawca uznałby za „zbyt uczony”, a dawniej uchodził za rzecz normalną. Autor nie pisze o Leszczyńskim jak o barwnym ekscentryku z marginesu dziejów, lecz jak o poważnym projekcie polityczno‑intelektualnym, który się nie udał – i usiłuje zrozumieć, dlaczego. Zamiast mitu „dobrego króla‑filozofa” mamy tu skrupulatne studium kariery, klęsk, długiego wygnańczego epilogu w Lotaryngii, a przede wszystkim – napięcia między ambicją reformatora a realnymi możliwościami polskiej i europejskiej sceny XVIII wieku.
Feldman patrzy na Leszczyńskiego jak rasowy historyk polityki: chłodno, z upodobaniem do dokumentu, bez zbytku anegdot, którymi karmią się późniejsze popularne monografie. Z jednej strony rekonstruuje jego miejsce w układance sił – stosunek do Francji, Saksonii, Rosji – z drugiej pilnie śledzi działalność piśmienniczą i mecenat, pokazując, że „król‑myśliciel” nie był tylko wdzięczną legendą oświecenia, lecz realnym uczestnikiem debaty o reformie państwa i społeczeństwa. W efekcie Leszczyński wychodzi z książki jako postać kłopotliwa: ani bohater, ani nieudacznik, raczej inteligentny polityk uwięziony w strukturach, które nie nadążały za jego deklaracjami.
Polecamy
