U nas na Starówce
Autor: Zbigniew Wróblewski
Wydawnictwo: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1984
Okładka: miękka z obwolutą
Stan: dobry
Uwagi: nieznaczny skos grzbietu, dedykacja autorska
O książce
„U nas na Starówce” to jedna z tych książek, które wyglądają niepozornie – wydane przez MON, z ilustracjami Kłosowskiego, ot, jeszcze jedna „powieść okupacyjna” – a tymczasem okazują się próbą ocalenia konkretnego, zanikającego świata. Wróblewski nie rekonstruuje bowiem wojny w skali „narodowej epopei”, lecz skupia się na mikroklimacie jednego organizmu miejskiego: warszawskiej Starówki tuż przed katastrofą i w jej trakcie. Zamiast wielkich syntez dostajemy codzienność pod lupą – sklepy, podwórka, knajpy, znajome twarze – czyli to, co zwykle ginie w heroicznych podsumowaniach podręczników. Lata 1938–1945 są tu nie tyle datą w nagłówku rozdziału, co długim, mozolnym procesem rozpadu dawnego porządku.
Wróblewski robi to, co w polskiej prozie wojennej zawsze było najciekawsze: nie opowiada o „społeczeństwie”, tylko o ludziach, których mijałoby się na schodach kamienicy. Zenek, Józef Bonawentura i reszta tego lokalnego „personelu” Starówki są konstruowani tak, by czytelnik zobaczył w nich bardziej sąsiadów niż pomniki. To ich decyzje, drobne tchórzostwa i nagłe zrywy odwagi składają się na opowieść – nie wielkie hasła. Autor wykorzystuje znajomy schemat powieści obyczajowej jako rusztowanie, na którym zawiesza historię miasta, a dzięki temu klimat – gwara, rytm dnia, sąsiedzkie niesnaski i ciche sojusze – staje się ważniejszy niż sama intryga fabularna. Powstaje coś w rodzaju literackiej panoramy, ale oglądanej z bruku, nie z balkonu.
Polecamy
