Teresa Desqueyroux
Autor: François Mauriac
Okładka: Tadeusz Niemirski
Wydawnictwo: PAX, 1956
Okładka: miękka
Stan: dobry
Uwagi: zagięcia okładki, pieczęć Opactwa OO Cystersów w Szczyrzycu
O książce
„Teresa Desqueyroux” to powieść, w której Mauriac rozmontowuje od środka cały porządek francuskiej prowincji – nie przez skandal obyczajowy, lecz przez chłodną analizę duszy kobiety, która „odważyła się” nie kochać tak, jak od niej oczekiwano. Trucizna, którą Teresa podaje mężowi, ma w tej książce znaczenie niemal symboliczne: jest tylko najbardziej spektakularnym objawem choroby, jaką jest system rodzinno‑społeczny Landów – oparty na majątku leśnym, interesach, nazwisku, reputacji i absolutnym milczeniu na temat pragnień. Mauriac, teoretycznie katolik i moralista, nie pisze tu wcale powiastki ku przestrodze; raczej akt oskarżenia wobec środowiska, które woli żywą, lecz ubezwłasnowolnioną „zbrodniarkę” niż wolną, samodzielną kobietę.
Najciekawsza jest konstrukcja Teresy: nie jest ani jednoznaczną „ofiarą patriarchatu”, ani demonem z mieszczańskich koszmarów. To bohaterka głęboko ambiwalentna, intelektualnie przenikliwsza od otoczenia, a zarazem emocjonalnie sparaliżowana. Jej monolog wewnętrzny przypomina momentami strumień świadomości – ale bez modernistycznych fajerwerków: jest surowy, pełen powracających obsesyjnie obrazów lasu, domu, twarzy Bernarda. W tym tkwi siła książki: czytelnik jest zamknięty w głowie Teresy dokładnie tak, jak ona jest zamknięta w Argelouse. Mauriac bardzo subtelnie, prawie po proustowsku, pokazuje, jak myśl krąży wokół zakazanych tematów, jak rodzi się decyzja o zbrodni i jak później rodzi się coś znacznie gorszego – zgoda na własne uwięzienie.