Opowieść o Małpie prawdziwej i Małpie nieprawdziwej
Autor: Zhang Cheng
Wydawnictwo: Alfa 1987
Okładka: miękka z obwolutą
Stan: dobry
Uwagi: nieznaczne naddarcia obwoluty
O książce
Wśród licznych prób przybliżenia chińskiej klasyki zachodniemu czytelnikowi, „Opowieść o Małpie prawdziwej i Małpie nieprawdziwej” Zhanga Chenga jawi się jako osobliwy eksperyment: skrócona, ilustrowana adaptacja epizodu z „Wędrówki na Zachód”, która zachowuje alegoryczną głębię, nie tracąc przy tym tempa opowieści. Cheng, działający w epoce reform Deng Xiaopinga, nie sili się na rekonstrukcję stylu Wu Cheng’ena – zamiast tego proponuje narrację dynamiczną, z wyraźnym dydaktycznym rysem, skierowaną do młodszych odbiorców. Konflikt między prawdziwym Sun Wukongiem a jego demonicznym sobowtórem Liu Er Mihou to nie tylko pretekst do widowiskowych scen walki, ale przede wszystkim przypowieść o tożsamości, pokusach i duchowej czujności. Wukong, choć nieśmiertelny i uzbrojony w magiczny kij, musi zmierzyć się z własnym cieniem – z imitacją, która zna jego gesty, mowę i siłę, ale nie zna jego serca.
Adaptacja Chenga nie jest jednak tylko skrótem – to reinterpretacja, która korzysta z tradycji ustnych opowieści (shuo shu) i estetyki opery pekińskiej. Ilustracje Zheng Jiashenga, przypominające storyboardy, nadają tekstowi rytm wizualny, który współgra z akrobatyczną naturą Wukonga. Wydanie z 1987 roku, przetłumaczone przez Wiktora Bukato, wpisuje się w ówczesny trend PRL-owskiego otwarcia na egzotykę Wschodu – nie jako ciekawostkę, lecz jako źródło uniwersalnych wartości. W Polsce książka funkcjonowała jako wstęp do chińskiej klasyki, nieco zapomniany, ale wciąż obecny w antologiach folkloru i blogach literackich. W Chinach – bestseller edukacyjny lat 80., promujący moralność i narodową tożsamość po rewolucji kulturalnej. Cheng, choć nie nagradzany, odegrał istotną rolę w popularyzacji Sun Wukonga jako ikony kultury masowej – od komiksów po animacje.
Wartość tej adaptacji nie tkwi w jej kompletności, lecz w umiejętności uchwycenia istoty konfliktu: prawda kontra iluzja, lojalność kontra podstęp, duch kontra forma. W świecie, gdzie demony przybierają znajome kształty, tylko Budda potrafi rozpoznać duszę. Cheng nie moralizuje – on opowiada, z humorem i rytmem, który przypomina, że każda droga – nawet ta do świętych pism – wiedzie przez pokusy. A każda małpa, nawet ta prawdziwa, musi czasem spojrzeć w lustro.
