Gazprom. Rosyjska broń
Autor: Michaił Zygar, Walerij Paniuszkin
Wydawnictwo: WAB, 2008
Okładka: twarda
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
„Gazprom. Rosyjska broń” to książka napisana tak, jak w Rosji pisze się o rzeczach naprawdę niebezpiecznych: bez histerii, ale z wyraźnym poczuciem, że dotyka się przewodów pod wysokim napięciem. Paniuszkin i Zygar wychodzą od konkretu – instytucji, która z technokratycznego „koncernu gazowego” przeobraziła się w równoległe ministerstwo polityki zagranicznej – i pokazują ją nie jako abstrakcyjny moloch, lecz jako sieć ludzi, powiązań, lojalności i drobnych, bardzo przyziemnych interesów. Gazprom nie jest tu „firmą energetyczną”, tylko narzędziem – właśnie orężem – który Kreml trzyma w ręku zamiast tradycyjnej pałki.
Autorzy mają tę istotną przewagę nad zachodnimi analitykami, że opisują Gazprom od środka rosyjskiej mentalności. Białoruś, Ukraina, Nord Stream, „wojny gazowe” – to w ich relacji nie odcinki z podręcznika geopolityki, lecz kolejne odsłony jednego scenariusza: jak za pomocą rur, taryf i „remontów technicznych” dyscyplinuje się sąsiadów i testuje odporność Europy. W tle stale obecne jest pytanie, czy to jeszcze gospodarka, czy już czysta polityka przebrana w język kontraktów. Rozmowa z Niemcowem na końcu tomu pełni rolę nie tylko epilogu, ale i korekty: pokazuje, że mit wszechpotężnego Gazpromu przykrywa jego strukturalną nieefektywność – kolosa, którego siła bierze się bardziej z pozycji w systemie niż z realnej kondycji ekonomicznej.
W polskim kontekście książka ma dodatkową ostrość: powstała w momencie, kiedy Europa Środkowo‑Wschodnia dopiero zaczynała rozumieć, że „dywersyfikacja dostaw” to nie biurokratyczne zaklęcie, lecz kwestia bezpieczeństwa w najprostszym znaczeniu. Po latach część opisanych tu mechanizmów widać w powiększeniu – po 2014 i 2022 roku książka czytana jest niemal jak prequel do późniejszych wydarzeń. To lektura nie tyle o gazie, ile o tym, jak państwo autorytarne przerabia sektor energetyczny na broń bez zmiany ani jednego paragrafu w statucie spółki.
Polecamy
