Dzieje polskiego rzemiosła artystycznego
Autor: Zdzisław Żygulski
Wydawnictwo: INTERPRESS 1987
Okładka: twarda z obwolutą
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
Zdzisław Żygulski w „Dziejach polskiego rzemiosła artystycznego” dokonuje rzeczy rzadkiej: przywraca rzemiosłu należne miejsce w historii sztuki, nie jako dodatku do „wielkich dzieł”, lecz jako ich równorzędnego partnera. To książka, która nie celebruje wyłącznie arcydzieł – ona opowiada o codzienności stylu, o formach, które służyły funkcji, ale nie rezygnowały z piękna. Żygulski, jako muzealnik i historyk, znał wagę przedmiotu – nie tylko jako eksponatu, lecz jako świadectwa kultury, technologii, gustu i tożsamości. Jego narracja nie jest sucha – to syntetyczna, erudycyjna opowieść, w której złotnictwo, tkactwo, ceramika czy introligatorstwo stają się soczewką, przez którą oglądamy przemiany stylowe, społeczne i polityczne.
Struktura książki odzwierciedla chronologię stylów: od gotyckich cechów po secesyjne warsztaty, od renesansowych wpływów włoskich po modernistyczną cepelię. Żygulski nie tylko kataloguje techniki – on pokazuje, jak rzemiosło adaptowało wzory europejskie, zachowując lokalną specyfikę. Lwowskie złoto ormiańskie, krakowskie meble, bolesławiecka ceramika – to nie tylko produkty, to znaki kulturowe. Autor nie unika też kontekstu politycznego: upadek cechów po II wojnie, nacjonalizacja, renesans ludowy w PRL-u – wszystko to wpisuje się w szerszą debatę o dziedzictwie i jego roli w budowaniu tożsamości. Książka, wydana w 1987 roku, w schyłkowym PRL-u, ma w sobie ton afirmacji – nie propagandowej, lecz kulturowej: rzemiosło jako opór wobec masowości, jako pamięć formy.
Wizualna warstwa publikacji – 144 ilustracje, fotografie Markowskiego – nie jest dodatkiem, lecz integralną częścią narracji. Żygulski, jako kurator zbiorów Czartoryskich, rozumiał, że obraz mówi więcej niż definicja. Dlatego jego książka nie przypomina akademickiej monografii – to raczej przewodnik po zapomnianym dziedzictwie, który łączy muzealną precyzję z humanistyczną refleksją. Dla historyków sztuki, konserwatorów, projektantów – to lektura obowiązkowa. Dla miłośników antyków – inspiracja. A dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, jak forma służyła funkcji, a styl – tożsamości, „Dzieje polskiego rzemiosła artystycznego” pozostają książką, która nie tylko informuje, ale uczy patrzeć.
Polecamy
