Dzieje przygód Józefa Andrewsa i jego przyjaciela pana Abrahama Adamsa
Autor: Henry Fielding
Wydawnictwo: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987
Okładka: miękka
Stan: dobry plus
Uwagi: pieczątka własnościowa
O książce
„Dzieje przygód Józefa Andrewsa i jego przyjaciela pana Abrahama Adamsa” to książka, w której Fielding robi z powieści sentymentalnej to, co karykaturzysta z portretu – wyostrza kontury, przesadza proporcje i wyśmiewa konwencję. Powstała jako parodia „Pameli” Richardsona, ale szybko wymknęła się swojemu celowi: z żartu narodziła się jedna z pierwszych angielskich powieści realistycznych.
Historia Józefa Andrewsa – lokaja, który woli cnotę niż awans dzięki łóżkowej uległości – to odwrócony schemat popularny w literaturze XVIII wieku. Cnotliwy chłopiec staje się ofiarą zakusów swojej pani, a towarzyszący mu w podróży pastor Adams jest tak pełen dobrej woli, jak i całkowicie oderwany od praktycznego życia. Ich wędrówka po angielskiej prowincji to nie tylko seria farsowych przygód, ale i zwierciadło społeczeństwa: pełne hipokryzji duchowieństwo, skorumpowane sądy, obłudna arystokracja i chciwi gospodarze zajazdów.
Fielding nie ukrywa ironii narratora – jego wszechwiedzący głos to jeden z pierwszych przypadków literackiej „metaświadomości”, komentującej samą sztukę pisania. Powieść jest więc jednocześnie komiczną opowieścią o miłosnych perypetiach i traktatem o literaturze jako narzędziu krytyki społecznej.
W zestawieniu z „Tomem Jonesem” – większym i dojrzalszym dziełem Fieldinga – „Józef Andrews” ma w sobie więcej lekkości, mniej rozmachu, ale też czystą radość z odkrywania, że powieść może być zabawą z czytelnikiem, a nie tylko moralnym kazaniem. To książka, w której cnota nie jest pojęciem pomnikowym, lecz materiałem do literackiego żartu.
