Rabindranath Tagore - Dom i świat | Powieści XX wieku

Dom i świat [Powieści XX wieku]
Autor: Rabindranath Tagore

Wydawnictwo: PIW, 1958
Okładka: twarda
Stan: dobry plus
Uwagi: brak

O książce

Tagore napisał powieść, która w swojej prostocie kryje dramat cywilizacyjny: jak połączyć duchowość i nowoczesność, miłość i obowiązek, Wschód i Zachód. Dom i świat to nie tylko historia trójkąta uczuciowego, lecz studium idei, które rozrywają delikatną tkankę indyjskiego społeczeństwa początku XX wieku. Nikhilesh, oświecony idealista, wierzy, że wolność zaczyna się od wewnątrz, a nie od politycznych gestów. Sandip – jego przeciwieństwo – porywa tłum słowami o narodowej dumie, ale jego namiętność, zarówno do ojczyzny, jak i do żony przyjaciela, podszyta jest egoizmem. Między nimi – Bimala, wychodząca z domowego mroku ku światu, który okazuje się nie mniej duszny niż purdah, który ją więził.

Tagore opowiada tę historię językiem lirycznym, ale nie sentymentalnym. Każdy z narratorów mówi innym tonem: Bimala – z czułością i wstydem, Nikhilesh – z filozoficzną rezerwą, Sandip – z retorycznym żarem. Ten polifoniczny układ ujawnia, że konflikt między „domem” a „światem” nie jest prosty – to nie tylko zderzenie płci i ideologii, ale też walki o to, komu wolno mieć własny głos. Rewolucja Swadeshi staje się tu metaforą dojrzewania – indywidualnego i narodowego. Tagore ostrzega, że nacjonalizm bez etyki przekształca się w kolejną formę zniewolenia, a emancypacja bez miłości prowadzi do samotności.

W przeciwieństwie do zachodnich powieści o emancypacji kobiety, Dom i świat zachowuje rytm medytacji – to książka, którą bardziej się rozważa, niż „czyta”. W niej religia i polityka spotykają się w jednym punkcie: w człowieku rozdwojonym między powinnością a pragnieniem. Tagore, który sam zrezygnował z tytułu rycerskiego po masakrze w Amritsarze, wiedział, że prawdziwa wolność wymaga odwagi wycofania, nie agresji. I właśnie dlatego jego powieść, ponad sto lat później, wciąż brzmi aktualnie – jako przypomnienie, że każde zwycięstwo idei okupione jest klęską serca.