Intryga. Teoria i praktyka podstępu w literaturze
Autor: Peter von Matt
Wydawnictwo: Prószyński i Ska, 2009
Okładka: miękka
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
„Intryga. Teoria i praktyka podstępu w literaturze” Petera von Matta to erudycyjny esej o jednym z najstarszych i najpotężniejszych motorów literatury – planie, kłamstwie i przebiegłości. Autor, szwajcarski germanista i mistrz analizy tekstu, rozbiera na czynniki pierwsze mechanizmy, dzięki którym człowiek tworzy fabułę, a zarazem cywilizację. Punktem wyjścia jest teza, że Homo sapiens to istota planująca – zdolna do przewidywania i manipulacji, co czyni ją zarazem twórcą i ofiarą intrygi.
Von Matt prowadzi czytelnika przez historię podstępu – od mitów i Biblii, przez tragedie greckie, dramaty Szekspira, aż po powieści XX wieku. Analizuje Ryszarda III, Medeę, Otella, Ripley’a z Highsmith i tricksterów współczesnej kultury, pokazując, że każda intryga jest próbą ujarzmienia losu. Intryga w jego ujęciu to nie tylko fabularny zabieg, ale akt poznawczy – gra z moralnością, w której granica między dobrem a złem przesuwa się z każdą decyzją bohatera.
Autor wykorzystuje filozofię (Arystoteles, Machiavelli, Max Weber) i antropologię (intryga jako cecha gatunkowa człowieka), by ukazać, jak literatura odzwierciedla strukturę ludzkiego umysłu – pełnego sprzeczności, lęków i pragnień. Z rozdziałów o „literaturze diabelskiej”, „intrydze kobiecej” i „lisie jako archetypie oszusta” wyłania się obraz świata, w którym przebiegłość staje się narzędziem przetrwania, a maska – sposobem na prawdę.