Romantyzm i historia
Autor: Maria Janion
Wydawnictwo: PIW, 1978
Okładka: twarda z obwolutą
Stan: dobry
Uwagi: brak
O książce
„Romantyzm i historia” Marii Janion i Marii Żmigrodzkiej to książka, przy której polonista zwykle przestaje mówić o „lekturze obowiązkowej”, a zaczyna o pewnym sposobie widzenia całej kultury XIX wieku. To studia, które nie tyle porządkują wiedzę o romantyzmie, ile pokazują, jak głęboko ta formacja wrosła w polskie myślenie o dziejach, narodzie i jednostce. Autorki przyglądają się tekstom romantyków jak dokumentom duchowej historii – śledzą, jak literatura reaguje na katastrofy polityczne, na doświadczenie klęski, ale też na gwałtowny rozwój idei. Zamiast podręcznikowego przeglądu epoki otrzymujemy gęstą, wielowątkową opowieść o tym, jak powstawał polski imaginarium historyczne.
Janion i Żmigrodzka traktują romantyków jak partnerów intelektualnych: czytają ich z pełną świadomością późniejszych sporów filozoficznych i historycznych, a jednocześnie nie zacierają ich dziewiętnastowiecznego kontekstu. Interesuje je historyzm jako sposób myślenia, który przenika poezję, dramat i eseistykę, a także mesjanistyczne wizje dziejów, tak często krytykowane, a jednak wciąż powracające w debacie publicznej. W tych esejach Mickiewicz czy Słowacki nie są tylko „autorami lektur”, ale twórcami wielkich modeli rozumienia narodu, cierpienia, rewolucji, winy i odkupienia. Książka z precyzją pokazuje, jak z romantycznej metafory rodzi się późniejsza polityczna i ideowa praktyka – jak pewne figury myślowe przenikają do języka publicznego, edukacji, sztuki.
Ważną zaletą tego tomu jest styl obu badaczek: naukowy, lecz daleki od chłodnej wyliczanki. Każdy esej ma swój rytm, własny punkt zaczepienia – raz będzie to analiza konkretnego utworu, innym razem śledzenie długiego trwania pewnego motywu historycznego. Dzięki temu książka bywa jednocześnie kompendium i zaproszeniem do samodzielnego czytania tekstów źródłowych. Dla studentów polonistyki czy kulturoznawstwa to rodzaj mapy, bez której trudno poruszać się po romantycznym krajobrazie idei; dla czytelników spoza akademii – wprowadzenie w polski mit historii, pokazane z rzadką konsekwencją i świadomością, że romantyzm nie skończył się w XIX wieku, tylko nadal organizuje zbiorowe wyobrażenia.
Polecamy
