Focjusz - Biblioteka tom 1. Kodeksy 187
35,00
PLN
Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu
Opracowanie: Janina Kulczycka-Saloni
Wydawnictwo: Ossolineum, 1985
Okładka: miękka
Stan: dobry
Uwagi: brak
O książce
Janina Kulczycka-Saloni w książce Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu proponuje czytelnikowi podróż w sam środek debat, które wyznaczyły horyzont polskiej kultury po klęsce powstania styczniowego. To nie suchy katalog haseł epoki, ale próba odtworzenia pulsującego życia intelektualnego drugiej połowy XIX wieku – sporów o rolę literatury, kształt społeczeństwa i metody wychodzenia z narodowej traumy.
Autorka, znawczyni polskiego pozytywizmu, skrupulatnie rekonstruuje atmosferę toczących się w prasie polemik: od gorących dyskusji między zwolennikami romantycznej tradycji a adeptami „pracy u podstaw”, po rozważania nad importem naturalizmu Zoli czy filozofii Comte’a i Darwina. W tle tych debat widać nie tylko literatów – Orzeszkową, Prusa, Konopnicką czy Świętochowskiego – ale też instytucje, które umożliwiały obieg idei: czasopisma, korespondencje, kluby dyskusyjne.
Książka wyraźnie pokazuje, że polski pozytywizm był czymś więcej niż literackim stylem. To program społeczny, próbujący dostosować naród pozbawiony państwowości do nowoczesności, nauki i pragmatyzmu. Autorka podkreśla rolę literatury tendencyjnej, publicystyki i krytyki jako narzędzi wychowawczych, ale nie pomija też napięć – czy realizm Prusa i sceptycyzm wobec Sienkiewicza, czy spory o miejsce kobiet w debacie publicznej.
Opracowanie Kulczyckiej-Saloni ma charakter źródłowy i krytyczny zarazem. To książka, która pozwala zrozumieć, że pozytywizm – zwykle kojarzony ze szkolnym hasłem „praca organiczna” – był w istocie epoką intensywnego fermentu ideowego i literackiego, a jego wewnętrzne sprzeczności są równie pouczające jak manifesty i programy.
Polecamy
