Tryumf Luny i Wenus | Pasja Hieronima Boscha
Autor: Anna Boczkowska
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie, 1980
Okładka: miękka z obwolutą
Stan: dobry
Uwagi: brak
O książce:
„Tryumf Luny i Wenus. Pasja Hieronima Boscha” Anny Boczkowskiej to książka, która na tle polskich badań nad sztuką późnego średniowiecza i renesansu wyróżnia się odwagą interpretacyjną. Autorka, zamiast powtarzać schematy widzenia Boscha jako „malarskiego dziwaka” czy moralizatora, proponuje spojrzenie erudycyjne – traktuje jego dzieła jako zapis ówczesnych fascynacji astrologią, alchemią i kosmologią. W efekcie otrzymujemy monografię, która czyta obrazy jak tekst – pełen znaków, zakodowanych sensów i warstw znaczeniowych.
Najwięcej miejsca Boczkowska poświęca „Ogrodowi ziemskich rozkoszy”, traktując tryptyk nie jako katalog grzechów, lecz jako skomplikowaną alegorię koniunkcji Wenus i Luny – sił miłości i iluzji. Centralny panel staje się więc nie tyle sceną rozpusty, ile metaforą rządów zmysłowości nad światem, które prowadzą ku ciemnym wizjom piekła. Autorka zestawia to z „Godami w Kanie Galilejskiej”, gdzie – pozornie zwyczajna – biblijna scena weselna nabiera wymiaru symbolicznego: wino i goście są alegoriami duchowej i cielesnej natury człowieka, a ukryte znaki wskazują na podobny dualizm co w tryptyku.
Książka, choć liczy zaledwie nieco ponad 90 stron tekstu, wsparta jest obszernym materiałem ilustracyjnym, który pełni rolę równorzędną wobec wywodu. Boczkowska prowadzi czytelnika w stronę interpretacji Boscha jako artysty zakorzenionego w tradycji humanistycznej – nie prymitywisty, ale erudyty, który czerpał z traktatów astrologicznych i teologicznych, tworząc język wizualny niezwykle oryginalny i niepokojąco współczesny. To lektura bardziej eseistyczna niż encyklopedyczna – nie daje gotowych odpowiedzi, raczej otwiera pole do dalszej refleksji.