Rytuały, obrzędy, święta. Od czasów słowiańskich po wiek XX
Autor: Leonard Pełka
Wydawnictwo: Replika, 2022
Okładka: twarda
Stan: bardzo dobry
Uwagi: brak
O książce:
Leonard Pełka pokazuje polską obrzędowość jako żywą historię codzienności: od pogańskich topielców zimy pod postacią kukły po zielonoświątkowe tańce, które kaznodzieje piętnowali jako „wywoływanie diabła”. Autor nie tworzy mitologii dawnych Słowian — rekonstruuje sposób myślenia, w którym świat pełen był niewidzialnych sił, a każdy gest miał zabezpieczyć dom, plony, narodziny lub pomścić to, co odebrała natura. Chrześcijaństwo nie zmiotło tych zwyczajów, tylko je przygarnęło, zmieniło nazwy i oprawę, ale pozostawiło ich pierwotną funkcję: utrzymać społeczność w harmonii z cyklem życia.
Pełka zestawia obrzędy ludowe z tym, co świętowały warstwy wyższe — dzięki temu widać, że mimo różnic materialnych, logika rytuału pozostawała podobna: trzeba było symbolicznie oswoić zmianę. Wigilia bez metalu na stole, by duchy nie zostały odpędzone. Dożynki z wieńcem jako gwarancja powrotu urodzaju. Również w XX wieku — już po rewolucji technicznej — obrzędy nie znikają, tylko przechodzą metamorfozy: pojawiają się święta państwowe, a ludowe wzorce wciąż wracają w lokalnych celebracjach.
Książka ma charakter syntetyczny: autor łączy typologię rytuałów, zarys wierzeń i konkret historyczny. Efekt jest jak mapa, która prowadzi od pradawnych kultów natury do współczesnych kalendarzy świątecznych — bez nostalgicznego zadęcia i bez ideologicznych fajerwerków. Dla czytelnika zainteresowanego polską kulturą to mocny fundament: pozwala zobaczyć, że za „zwykłymi” świętami stoją setki lat praktyk, sporów i prób pogodzenia świata duchowego z rzeczywistością, która nigdy nie była w pełni świecka.
Polecamy
