Dziennik pisany nocą | 1971 - 1988 | 5 tomów
Autor: Gustaw Herling-Grudziński
Wydawnictwo: Czytelnik
Okładka: miękka
Stan: dobry
Uwagi: brak
O książkach
„Dziennik pisany nocą” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego to jedno z najważniejszych przedsięwzięć diarystycznych polskiej literatury XX wieku, ale tylko z pozoru jest to „dziennik”. W rzeczywistości mamy do czynienia z formą otwartą, bliską silva rerum: zapisem lektur, obserwacji, esejów o sztuce, komentarzy politycznych i krótkich opowiadań, które razem tworzą spójny obraz intelektualnego życia autora. Herling niemal całkowicie usuwa swoje „ja” z centrum narracji – interesuje go świat, historia i kultura, a nie autobiograficzna ekspozycja. To dziennik pisarza-świadka, a nie pisarza-bohatera.
Zakres lat 1971–1988 obejmuje okres kluczowy zarówno dla autora, jak i dla historii Polski i Europy. Zapiski publikowane pierwotnie w paryskiej „Kulturze” są bezkompromisowe w ocenie totalitaryzmów, Zachodu tracącego moralną czujność, a także intelektualnych mód relatywizujących zło. Równolegle Herling prowadzi mistrzowskie eseje o sztuce – szczególnie włoskiej – w których analiza malarstwa i architektury staje się punktem wyjścia do refleksji metafizycznej. Charakterystyczne „kroniki neapolitańskie” wprowadzają element narracyjny i mroczny realizm południa Włoch, gdzie sacrum i przemoc współistnieją na co dzień.
Najważniejsze w „Dzienniku pisanym nocą” jest jego konsekwentne napięcie między chłodną analizą a metafizycznym niepokojem. Herling nie proponuje pocieszeń ani łatwych syntez: historia pozostaje polem nieustannego konfliktu dobra ze złem, a kultura nie daje gwarancji ocalenia. Zapiski z kolejnych lat zagęszczają się, stają się coraz bardziej lapidarne i bezlitosne w ocenie świata, jakby autor świadomie rezygnował z publicystycznej doraźności na rzecz formy niemal moralnego traktatu. To dziennik pisany z pozycji samotnego świadka, który nie szuka dialogu, lecz stawia czytelnikowi wymagania — intelektualne i etyczne.
