Słownik chrześcijaństwa wschodniego
Autor: Julius Assfalg, Paul Krüger
Wydawnictwo: Książnica, Katowice, 1998
Okładka: twarda
Stan: dobry plus
Uwagi: brak
O książce
„Słownik chrześcijaństwa wschodniego” to jeden z tych tomów, które na półce wyglądają niepozornie, a w praktyce działają jak klucz do całego, zwykle zredukowanego w świadomości europejskiego czytelnika, kontynentu tradycji. Assfalg i Krüger próbują uporządkować coś, co z natury porządkowi się wymyka: mozaikę Kościołów, języków, rytów i sporów teologicznych od Egiptu po Indie i od Armenii po Etiopię. Nie mamy tu „orientalnego ornamentu” dla ozdoby zachodniej teologii, lecz poważną próbę opisania chrześcijaństwa poza łacińskim horyzontem – z własną historią dogmatyczną, własnym prawem, sztuką, pamięcią o Soborach, które na Zachodzie figurowały często tylko jako egzotyczne przypisy.
Siłą tej książki jest jej wielodyscyplinarność, ale nie w akademickim, rozproszonym sensie. Hasła z historii Kościoła sąsiadują tu z terminologią liturgiczną, paleografią, prawem kanonicznym i historią sztuki, dzięki czemu czytelnik szybko odkrywa, że np. kwestia „monofizytyzmu” nie jest jedynie scholastycznym sporem, lecz ma konsekwencje dla ikonografii, kalendarza liturgicznego, a nawet dla organizacji wspólnot w Indiach czy Etiopii. Ten typ słownika – bardziej topograficzny niż encyklopedyczny – pozwala przeskakiwać między hasłami jak między starymi mapami: z Kościoła koptyjskiego do syromalabarskiego, z gruzińskiej tradycji rękopiśmiennej do etiopskiej architektury sakralnej. Nie chodzi wyłącznie o definicje, lecz o podsuwanie czytelnikowi punktów zaczepienia, by widział całą sieć powiązań.
Polskie wydanie – w serii „Słowniki Encyklopedyczne” Książnicy – ma jeszcze jeden wymiar: jest świadectwem rzadkiej u nas próby systematycznego wprowadzenia w świat chrześcijańskiego Wschodu bez misjonarskiego tonu i bez politycznej agendy. To narzędzie pracy dla historyka Kościoła, religioznawcy, orientalistów, ale też dla każdego, kto chce zrozumieć, dlaczego kategorie wypracowane przez łacińską teologię nie wystarczają do opisu globalnego chrześcijaństwa. Jeśli ktoś szuka kolorowych opowieści z „tajemniczego Wschodu”, poczuje się zawiedziony; jeśli natomiast interesuje go solidny, syntetyczny przegląd pojęć, instytucji i tradycji, którymi oddycha Kościół od Aleksandrii po Malabar, ten słownik bardzo szybko zaczyna funkcjonować jak podręczny atlas – rzadko czytany od A do Z, za to nieustannie konsultowany.
