Honorata Korpikiewicz - Człowiek Zwierzę Cywilizacja | Aspekt Humanistyczny

Człowiek Zwierzę Cywilizacja: Aspekt Humanistyczny
Redakcja: Honorata Korpikiewicz

Wydawnictwo: Agencja Reklamowa Prodruk, Poznań, 2001
Okładka: miekka 
Stan: dobry
Uwagi: brak

O książce

Tom pod redakcją Honoraty Korpikiewicz to typowa książka „z epoki przejściowej”: na początku XXI wieku polska humanistyka zaczęła nieśmiało wyłamywać się z antropocentrycznego samozachwytu, ale jeszcze nie mówiło się głośno o animal studies ani o „posthumanizmie” w dzisiejszym sensie. „Człowiek, zwierzę, cywilizacja: aspekt humanistyczny” nosi na sobie ślady tego momentu: pytanie o relację człowieka i zwierzęcia staje się pretekstem, by naruszyć świętość tradycyjnego humanizmu, a jednocześnie wciąż się nim posługiwać jako głównym punktem odniesienia. To nie jest jeszcze bunt – to raczej eleganckie podważanie fundamentów od środka.

W tekstach zebranych w tomie najciekawsze jest właśnie to „rozsuwanie granic”: autorzy, wychowani na klasycznej antropologii filozoficznej i etyce, zaczynają traktować zwierzę nie jako figurę retoryczną, lecz jako realnego, moralnie znaczącego Innego. Pojawia się więc refleksja nad podobieństwami biologicznymi i psychicznymi, nad symboliką „zwierzęcości” w kulturze, nad tym, jak cywilizacja buduje swoją wyższość, potrzebując kogoś, kogo można nazwać „niższym”. Książka jest wyraźnie zakorzeniona w tradycji – w tle pobrzmiewa Arystoteles, chrześcijaństwo, personalizm – ale jednocześnie widać, że autorzy czują już na plecach oddech nowych debat: ekologicznych, bioetycznych, związanych z prawami zwierząt.

W odróżnieniu od dzisiejszych, często manifestowych prac z pogranicza human–animal studies, ten tom ma charakter bardziej dyskretny, czasem wręcz introwertyczny: zamiast haseł – cierpliwe rozważania, zamiast ostrej publicystyki – powolne przestawianie pojęć. Dla czytelnika przyzwyczajonego do anglosaskiej literatury teoretycznej może się wydać zbyt zachowawczy, ale jako dokument pewnego momentu polskiej refleksji humanistycznej jest cenny: widać tu, jak klasyczne pojęcia „człowieczeństwa”, „cywilizacji” i „humanizmu” zaczynają pękać pod naporem pytań o status innych istot żywych.