Florian Duchniewski - Obecność Kapucynów polskich w dziejach i świadomości społecznej

Obecność Kapucynów Polskich w Dziejach i Świadomości Społecznej
Autor: O. Florian Jerzy Duchniewski OFMCap

Wydawnictwo: Bracia Mniejsi Kapucyni – Wydawnictwo Diecezjalne, 2000
Okładka: miękka 
Stan: dobry
Uwagi: brak

O książce

„Obecność Kapucynów Polskich w dziejach i świadomości społecznej. ‘1001 drobiazgów’ o Kapucynach. Bibliografia” to książka, która z założenia odmawia wielkiej narracji. O. Florian Duchniewski układa historię polskich kapucynów nie w formę monumentalnej syntezy, lecz w mozaikę – drobne fakty, lokalne epizody, anegdoty, wzmianki prasowe, ślady w pamięci społecznej. Nieobecne jest tu patetyczne „my, kapucyni, przez wieki…”, a zamiast tego dostajemy wgląd w to, jak naprawdę zakon „osadza się” w przestrzeni polskiej religijności i życia publicznego: przez kaznodziejów, spowiedników, zakrystie, klasztorne furtki, działania charytatywne, obecność w powstaniach, zaborach, PRL-u. To historia oglądana nie z chóru dziejów Kościoła, ale z poziomu zakrystii i prowincjonalnej kroniki.

Metoda „1001 drobiazgów” – na pozór niepozorna – czyni z książki narzędzie znacznie ciekawsze niż klasyczna monografia zakonu. Duchniewski, historyk z warsztatem i zakonnikiem w jednym habicie, wie, że to, co utrwala się w świadomości społecznej, nigdy nie jest tożsame z tym, co widnieje w oficjalnych aktach. Dlatego zestawia mikrohistorie: krótkie noty o kaznodziejach, którzy zyskali sławę w jednym regionie; o kapucyńskich klasztorach będących punktami oporu kulturowego; o tym, jak zakon pojawia się w literaturze, prasie, tradycji ludowej. Nie chodzi o „ciekawostki” dla rozrywki, lecz o drobne ogniwa pamięci zbiorowej – tak ulotne, że bez takiej pracy rozpadłyby się w nicość. Przy okazji Autor pokazuje też, jak głęboko kapucyni wpisali się w polski kod kulturowy, choć rzadko są pierwszym skojarzeniem, gdy mówi się o polskich zakonach.

Na końcu mamy bibliografię – nie jako doczepiony aneks, lecz drugi kręgosłup książki. Widać w niej temperament archiwisty, który postanowił raz na jakiś czas uporządkować to, co zwykle rozsypane jest po kronikach klasztornych, broszurach, lokalnych wydawnictwach diecezjalnych i rozproszonych artykułach. Dla badacza jest to mapa terenu, po którym inaczej trzeba by błądzić latami; dla czytelnika bardziej „niewinnego” – dowód, że za każdym z tych „drobiazgów” stoi głębokie, rozległe zaplecze. W sumie książka Duchniewskiego to rzadki przykład publikacji, która łączy skrupulatność zakonnego bibliotekarza z wrażliwością na to, co na ogół bywa wyrzucane na margines przypisów. Jeśli ktoś chce zobaczyć, jak zakon realnie „wchodzi” w tkankę społeczną, a nie tylko jak wygląda w uroczystym jubileuszowym albumie – trafił pod właściwy adres.