Sienkiewicz
Autor: Tadeusz Żabski
Wydawnictwo: Dolnośląskie, 1998
Okładka: twarda
Stan: bardzo dobry
Uwagi: brak
O książce
Tadeusz Żabski w swoim „Sienkiewiczu” robi rzecz, która dziś wydaje się niemal anachroniczna: traktuje Noblistę nie jako spiżowy pomnik z cokołu szkolnej czytanki, lecz jako bohatera opowieści biograficznej pisanej z myślą o zwykłym, acz ambitnym czytelniku. To książka z serii „A to Polska właśnie”, więc nie dostajemy filologicznego mikroskopu ani katalogu przypisów, ale raczej klarowną narrację o życiu, podróżach, interesach i uczuciowych zawirowaniach Sienkiewicza – przy czym Żabski wyraźnie wie, co robi: porusza się swobodnie po korespondencji, kontekstach epoki, recepcji i legendzie pisarza. Efekt jest taki, że z kart tomu wychodzi nie tyle „autor Trylogii”, ile dość złożony zawodowy pisarz nowoczesny, świetnie zarządzający własną sławą.
Najciekawsze jest to, jak Żabski łączy warstwę biograficzną z opowieścią o samych tekstach. „Quo vadis”, „Trylogia”, „Krzyżacy”, nowele – nie są tu omawiane w rytmie szkolnego klucza, lecz wplecione w konkretne momenty życia: podróże do Ameryki, fascynację „kwestią polską”, potrzebę finansowej stabilizacji czy zwyczajny lęk przed utratą czytelnika. Autor nie boi się pokazać Sienkiewicza jako rzemieślnika sukcesu – człowieka doskonale świadomego gustów mieszczańskiej publiczności, który patriotyzm umiał przekuć w literacki towar eksportowy. Ilustracje i materia ikonograficzna nie są tu jedynie ozdobą: porządkują wyobraźnię czytelnika, pokazując, jak bardzo wizerunek Sienkiewicza był od początku komponowany, niemal jak dzisiejszy brand.
W porównaniu z cięższymi monografiami akademickimi Żabskiego czy np. klasycznymi opracowaniami Krzyżanowskiego, ta książka to raczej świetnie wyważony „przewodnik po Sienkiewiczu” dla kogoś, kto chce wyjść poza szkolny banał, ale nie marzy jeszcze o wczytywaniu się w aparaty krytyczne i dyskusje tekstologów. Dla ucznia czy studenta będzie to wygodne wejście w temat; dla czytelnika obytego – zgrabne przypomnienie, jak bardzo ten rzekomo „anachroniczny” pisarz był dzieckiem swojej epoki nowoczesnych mediów i masowej publiczności. Jeśli ktoś szuka jednej porządnej, zwięzłej książki, która ułoży mu w głowie zarówno życiorys, jak i podstawową mapę twórczości Sienkiewicza, tom Żabskiego spełnia tę rolę bez protekcjonalności i bez nudnej akademickiej pompy.
