Jane Austen - Rozważna i romantyczna
10,00
PLN
Klepsydra
Autor: Danilo Kiš
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie, 1978
Okładka: twarda
Stan: dobry
Uwagi: pieczęć Opactwa OO Cystersów w Szczyrzycu
O książce
W cyklu rodzinnego pisarstwa Kiša „Klepsydra” pełni rolę domknięcia – nie tyle fabuły, ile procesu dochodzenia do źródeł pamięci. Po „Wczesnych smutkach” i „Ogrodzie, popiele” tutaj centrum opowieści przejmuje E.S., emerytowany urzędnik kolei, figura ojca, która z tła dziecięcych wspomnień zostaje wysunięta na pierwszy plan i oglądana w powiększeniu, niemal dokumentalnie.
Oś fabularna jest pozornie prozaiczna: latem 1942 roku, w okupowanej Wojwodinie, częściowo włączonej do Węgier, E.S. usiłuje odzyskać obniżoną rentę, wikła się w korespondencję urzędową, wchodzi w jałowe spory z biurokracją. Na tym tle narasta jednak coś znacznie cięższego: dyskryminacja wynikająca z jego żydowskiego pochodzenia, poczucie wykluczenia i zagrożenia, które czytelnik zna już z historii, ale tutaj śledzi w skali jednostkowego losu. Kiš opiera się na autentycznej korespondencji własnego ojca, zamordowanego w Auschwitz, co nadaje tej „fikcji inspirowanej wspomnieniami” szczególną gęstość – to literatura wchodząca w bezpośredni styk z dokumentem.
„Klepsydra” należy do literatury wojennej i holokaustowej, ale nie jest klasyczną powieścią obozową. To raczej książka o przedprożu zagłady: o codzienności okupacji w prowincjonalnej przestrzeni, o drobnych upokorzeniach, lękach, rodzinnych konfliktach, które rozgrywają się równolegle z procesem eksterminacji. Struktura jest rozbita na rozdziały o zróżnicowanej formie – obok fragmentów pamiętnikowych pojawiają się dokumenty, listy, relacje, a także partie wyobrażone. Kulminacją jest list ojca do siostry z 5 kwietnia 1942 roku, który zamyka książkę niczym pieczęć: prywatny dokument staje się zarazem świadectwem losu Żydów i zapisem napięć rodzinnych.
