Wschodnie patriarchaty starożytne IV-X w.
Autor: ks. Edmund Przekop
Wydawnictwo: PAX 1984
Okładka: miękka
Stan: dobry
Uwagi: niewielkie otarcia okładki.
O książce
„Wschodnie patriarchaty starożytne IV–X w.” ks. Edmunda Przekopa to praca, która wymaga skupienia, ale odpłaca się wglądem w zawiłości wczesnochrześcijańskiej eklezjologii. Nie jest to dzieło narracyjne, lecz systematyczne studium prawa kanonicznego wschodnich Kościołów — analiza, jak rodziły się i umacniały instytucje patriarsze w świecie rozdartym między Rzymem, Konstantynopolem, Antiochią, Aleksandrią i Jerozolimą. Przekop śledzi proces, w którym duchowe autorytety stopniowo obrastały w prerogatywy administracyjne, a jedność wiary zaczynała oznaczać także hierarchiczny porządek.
Autor, kierownik Katedry Prawa Kanonicznego Katolickich Kościołów Wschodnich KUL, pisze z precyzją badacza prawa, ale w tle pobrzmiewa też ton historyka Kościoła, który dostrzega, jak polityka i teologia splatały się w jedno. Książka prowadzi przez synody i sobory, przez kolejne spory o prymat, aż po dramatyczne konsekwencje odrębnych tradycji liturgicznych i dyscyplinarnych. Przekop analizuje m.in. funkcjonowanie synodu endimousa w Konstantynopolu, problem legalności wyborów patriarchów oraz zjawisko tzw. „nielegalnych konsekracji”, które często miały podłoże polityczne, nie doktrynalne.
Nie ma tu popularyzatorskiego tonu — to dzieło, które powstało z potrzeby uporządkowania wiedzy o instytucjach Kościoła Wschodu i ich relacji z Rzymem. Autor kończy rozprawę akcentem ekumenicznym, sugerując, że doświadczenia pierwszego tysiąclecia mogą być punktem odniesienia dla współczesnych rozmów między katolicyzmem a prawosławiem. W epoce, gdy Kościół szuka języka jedności, lektura Przekopa przypomina, że fundamenty tej jedności leżą nie w polityce, lecz w pamięci o wspólnych korzeniach.
